Medical Law Journal

fa چالش‌های فقهی حقوقی مداوای مجرم پس از اجرای مجازات (نقد ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی) Legal Jurisprudential Challenges of Treating Offenders After Execution of Punishment (Criticism of Section 445 of the Islamic Penal Act) پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: امروزه پیشرفت علم پزشکی شرایطی را فراهم آورده است که می‌توان با بی‌حس‌کردن کسی که محکوم به حد، تعزیر و قصاص است، هنگام اجرای مجازات احساس درد نکند. ماده 445 قانون مجازت اسلامی، از جمله مواد قانونی مرتبط با موضوع است. در همین راستا، تحقیق حاضر، با عنوان «چالش‌های فقهی حقوقی مداوای مجرم پس از اجرای مجازات (نقد ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی)» به بحث و بررسی در این زمینه می‌پردازد. روش: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی ـ تحلیلی است و روش جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی‌طرفی و اصالت اثر رعایت شده است. یافته‌ها: مسأله بی‌حس و بیهوش‌کردن جانی یا عضوی از اعضای او در مجازات، از مسائلی است که فقها در حکم آن اختلاف نظر دارند، برخی از فقها اصل را بر جواز بی‌حسی قرار داده و قائل به اجرای مجازات جانی با بی‌حس‌کردن اعضای او می‌باشند. بعضی دیگر معتقد به عدم جواز بی‌حسی هستند. در این راستا، نقد ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی که به موارد مربوط به مداوای مجرم پس از اجرای مجازات می‌پردازد، ضرورت پیدا می‌کند تا بتوان نقاط ضعف و مشکلات موجود در این قانون را شناسایی و برطرف ساخت. علاوه بر آن، این بررسی به فهم بهتر تعامل بین مبانی فقهی و قواعد حقوقی در زمینه اصول اصلاح و تأدیب مجرم کمک می‌کند و لزوم بازنگری و اصلاح قوانین جاری را مشخص می‌سازد. نتیجه‌گیری: در جرائم مشمول حدود و تعزیرات، دردناک‌بودن کیفر به مقدار متعارف آن، شرطی لازم بوده و بی‌حس‌کردن جانی هنگام اجرای کیفر به گونه‌ای که درد را احساس نکند، جایز نیست. در باب قصاص نیز در صورتی که جانی جرم را با بی‌حس‌کردن مجنی‌علیه واقع ساخته، اجرای مجازات او نیز با بی‌حسی جایز است و در مواردی که بدون بی‌حس‌کردن مجنی‌علیه به انجام جنایت اقدام کرده باشد، قول به عدم جواز بی‌حس‌کردن جانی یا عضوی از او هنگام کیفر ترجیج می‌یابد، لذا نظر به اشتراط تحمل درد از سوی مجرم، مناسب‌تر این است که ماده 445 قانون مجازات اسلامی، متناسب با ماده 444 همان قانون، با برشماری بیهوش‌کردن یا بی‌حس‌کردن عضو مجرم به عنوان حق مجنی‌علیه، مورد بازنگری قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Today, the advancement of medical science has provided conditions that can be used to numb a person who is sentenced to hadd, ta’zir and qisas so that he does not feel pain during the execution of punishment. Article 445 of the Islamic Penal Code is one of the legal articles related to the subject. In this regard, the present study, titled "Legal Jurisprudential Challenges of Treating Offenders after Execution of Punishment (Criticism of Article 445 of the Islamic Penal Code)", discusses and examines this issue. Method: This research is of a theoretical type and the research method is descriptive-analytical and the method of collecting information is library-based and was done by referring to documents, books and articles. Ethical Considerations: In this research, the principles of trustworthiness, honesty, neutrality and originality of the work have been respected. Results: The issue of stunning and anesthetizing a criminal or a member of his body in punishment is one of the issues on which jurists differ in their rulings. Some jurists base their principle on the permissibility of stunning and believe that executing a criminal punishment by stunning his body. Others believe that stunning is not permissible. In this regard, a critique of Article 445 of the Islamic Penal Code, which deals with matters related to the treatment of criminals after the execution of punishment, becomes necessary in order to identify and eliminate the weaknesses and problems in this law. In addition, this study helps to better understand the interaction between jurisprudential principles and legal rules in the field of principles of reforming and disciplining criminals and identifies the need to review and amend current laws. Conclusion: In crimes subject to Hudud and Ta’zirat, the punishment being painful to its normal extent is a necessary condition and numbing the criminal during the execution of the punishment in a way that he does not feel the pain is not permissible. Regarding retribution, if the criminal committed the crime by numbing the victim, then executing his punishment with numbing is also permissible. In cases where the criminal committed the crime without numbing the victim, the opinion that numbing the criminal or his body during the execution of the punishment is not permissible is preferred. Therefore, considering the requirement of pain tolerance by the offender, it is more appropriate that Article 445 of the Islamic Penal Code be revised, in line with Article 444 of the same law, by listing the anesthetization or numbing of the offender's limb as a right of the victim. Please cite this article as: Shakeri HR, Esmaeili M, Nabipour M. Legal Jurisprudential Challenges of Treating Offenders After Execution of Punishment (Criticism of Section 445 of the Islamic Penal Act). Medical Law Journal. 2025; 19: e65. </div> بی‌حسی, قصاص, کیفر, بیهوشی, مداوای مجرم, ماده 445 قانون مجازات اسلامی Anesthesia, Retribution, Punishment, Anesthesia, Treatment of the Offender, Article 445 of the Islamic Penal Code 983 999 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2396-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Reza Shakeri حمیدرضا شاکری hamidreza.shakeri87@gmail.com 100319475328460015497 0009-0003-2466-8259 Yes Department of Law, Ayatollah Amoli Branch, Islamic Azad University, Amol, Iran. گروه حقوق، واحد آیت‌ا... آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران. Mehdi Esmaeili مهدی اسماعیلی 100319475328460015498 100319475328460015498 No Department of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Mohammad Nabipour محمد نبی‌پور 100319475328460015499 100319475328460015499 No Department of Law, Faculty of Law, Northern Non-Profit University, Amol, Iran. گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه غیر انتقاعی شمال، آمل، ایران.