Medical Law Journal

fa مسئولیت مدنی ناشی از قصور پزشکی در پرتوی نظریه مسئولیت متناسب بر اساس سببیت بالقوه Proportional Liability in Medical Malpractice Cases: A Study Based on Potential Causation پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: اثبات رابطه سببیت در دعاوی مسئولیت مدنی پزشکی همواره با چالش‌های عمیقی مواجه بوده است. در مواردی که تعیین نقش دقیق خطای پزشکی در وقوع آسیب دشوار یا ناممکن باشد، این دشواری دوچندان می‌شود. طبق نظریات سنتی، عدم اثبات این رابطه به بی‌حقی خواهان منجر می‌شود. هدف این مقاله بررسی «نظریه مسئولیت متناسب با ضرر بالقوه» به منظور پاسخگویی به این ابهام است. روش: روش تحقیق پژوهش پیش رو، توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات، مطالعات کتابخانه‌ای است. ملاحظات اخلاقی: این مقاله کاملاً به اصول اخلاقی، صداقت، رعایت حقوق، رازداری و اصل مالکیت مادی ـ معنوی پایبند بوده است. یافته‌ها: بر مبنای نظریه مسئولیت متناسب بر مبنای سببیت بالقوه، به جای آنکه در شرایطی که هیچ قطعیتی درباره نقش یک رویداد خاص در ایجاد آسیب وجود ندارد، رویکرد «همه یا هیچ» اتخاذ شود، متناسب با این بررسی که فعل ادعایی به چه میزان می‌توانسته در تحقق زیان، مؤثر باشد، میزان خسارت تعیین خواهد شد. طبق این نظریه، خواهان می‌تواند با اثبات «درجه‌ایی از احتمال بین خطای پزشکی و آسیب» جبران خسارت را از دادگاه بخواهد. نتیجه‌گیری: «نظریه مسئولیت متناسب با ضرر بالقوه» با اتکا به سببیت احتمالی، غرامت را بر اساس درجه تأثیرگذاری تقصیر پزشک تعیین می‌کند. بر مبنای این نظریه از طریق فرمول‌های آماری مانند نسبت خطر نسبی میزان مسئولیت محاسبه خواهد شد. مزیت کلیدی این رویکرد نسبت به نظریه «فرصت از دست‌رفته» این است که از دوگانه‌سازی مصنوعی ضرر به «فرصت» و «نتیجه نهایی» اجتناب شده است. نظام‌های حقوقی می‌توانند با تلفیق مزایای این دو نظریه و تدوین چهارچوبی منعطف، به راهکاری متوازن دست یابند که هم از انصاف در جبران خسارت بیماران حمایت کند و هم مانع از افزایش بی‌رویه بار مسئولیت بر دوش پزشکان شود.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Proving causation in medical malpractice claims has always faced significant challenges, particularly when determining the exact role of medical error in causing harm is difficult or impossible. Traditional theories often result in the denial of plaintiffs’ claims due to insufficient evidence of causation. This article examines the "Proportional Liability Based on Potential Causation" theory as a solution to this ambiguity. Method: This research adopts a descriptive-analytical method, utilizing library-based data collection. Ethical Considerations: The study strictly adheres to ethical principles, including honesty, respect for rights, confidentiality and intellectual property. Results: Under the Proportional Liability Based on Potential Causation theory, instead of an "all-or-nothing" approach in cases where the causal role of an alleged act is uncertain, compensation is determined proportionally based on the degree to which the act could have contributed to the harm. According to this theory, plaintiffs may seek compensation by proving "some degree of probability between medical error and injury". Conclusion: The Proportional Liability Based on Potential Causation theory relies on probabilistic causation to determine compensation based on the extent of the physician’s fault. Using statistical formulas (e.g., relative risk ratio), liability is quantified. A key advantage over the "Loss of Chance" doctrine is avoiding the artificial bifurcation of harm into "lost opportunity" and "final outcome".  Legal systems can achieve a balanced framework by integrating the strengths of both theories, ensuring fairness in patient compensation while preventing excessive liability burdens on physicians. Please cite this article as: Shahbaz Ghahfarrokhi S. Proportional Liability in Medical Malpractice Cases: A Study Based on Potential Causation. Medical Law Journal. 2026; 20: e11.  </div> مسئولیت مدنی, خطای پزشکی, سببیت نامشخص, فرصت از دست‌رفته, مسئولیت متناسب با ضرر بالقوه Civil Liability, Medical Malpractice,Uncertain Causation, Loss of Chance, Proportional Liability Based on Potential Causation 155 166 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2400-1&slc_lang=fa&sid=1 Sajjad Shahbaz Ghahfarrokhi سجاد شهباز قهفرخی sajjadshahbaz@sku.ac.ir 100319475328460015572 100319475328460015572 Yes . Department of Islamic Jurisprudence and Law, Faculty of Humanities, University of Shahrekord, Shahrekord, Iran. گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.