Medical Law Journal

fa ارزیابی و تحلیل رویه قضایی در خصوص مصادیق دخالت در امر درمان Evaluation and Analysis of Judicial Precedent Regarding Instances of Interference in Medical Treatment پژوهشي Original Article <div>زمینه و هدف: اصل قانونی‌بودن جرم و مجازات در تارک قوانین و مقررات کیفری، همچون چراغی است که مرزهای مجرمانه‌بودن رفتار را روشن می‌سازد، اما از آنجایی که در رویه قضایی سرنوشت دعاوی و تعیین مصادیق بزه دخالت در امر پزشکی گره به بخشنامه و گزارشات معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی خورده، سایه‌ای از ابهام بر عدالت کیفری افتاده است. رشد روزافزون خدمات زیبایی همانند لیزرموهای زائد، تاتو، سولاریوم و... پرسشی بنیادین را پیش روی رویه قضایی نهاده است که آیا اقدامات یادشده توسط کارور یا تکنسین در حضور یا غیاب پزشک، مصداق یا مشمول ماده 3 قانون مربوط به امور پزشکی دارویی خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334 (بزه دخالت در امر درمان) می‌گردد یا خیر؟ غالباً رویکرد محاکم در برخورد با این پدیده، تبعیت بی‌چون و چرا از گزارشات وزارت بهداشت بوده است، هرچند اتخاذ این رویه می‌تواند انعکاس دغدغه قضات از سلامت شهروندان و تخصصی‌بودن موضوع باشد، لکن در بوته نقد اصول حقوق کیفری، رنگ می‌بازد، چراکه جرم‌انگاری رفتار یا فعل از شئونات قوه مقننه است و نه قوه مجریه. روش: با اتکا بر منابع کتابخانه‌ای و آرای قضایی، همگام با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی اهتمام در بازتاب، انعکاس، ارزیابی و تحلیل آرا و اندیشه قضات نسبت به تعریف، ارکان و مصادیق بزه دخالت در امور پزشکی و حرف وابسته شده است. ملاحظات اخلاقی: این تحقیق با تکیه بر اصول اخلاقی و امانتداری نگارش شده است. یافته‌ها: برخی از قضات با استناد به اصل قانونی‌بودن جرم و مجازات، قاعده قبح عقاب بلابیان، لزوم تفسیر مضیق از قوانین کیفری، تفسیر به نفع متهم و...، مصادیق یادشده را مشمول ماده 3 قانون مربوط به امور پزشکی، دارویی، خوردنی و آشامیدنی مصوب 1334 ندانسته و در مقابل اکثریت قضات مستند به همان قانون، مرجع تشخیص و شناسایی مصادیق دخالت درامر درمان را وزارت بهداشت تلقی و حکم بر محکومیت صادر می‌نمایند. نتیجه‌گیری: خلأ، ابهام و اجمال قانونی یادشده ایجاب می‌نماید قانون‌گذار نسبت به بازتعریف مفهوم، ارکان و مصادیق دخالت در امور پزشکی اقدام و قضات نیز تا وضع قانون جدید، با تکیه بر اصول مسلم حقوقی و قواعد فقهی بدون تبعیت کورکورانه از گزارشات ضابطین تصمیم‌گیری نمایند.</div> Background and Aim: The principle of legality regarding crimes and punishments stands as a beacon atop the framework of criminal law, illuminating the boundaries of criminal conduct; yet, a shadow of ambiguity has fallen over criminal justice because the judicial determination of cases - and the classification of acts as the offense of "unauthorized medical practice" - has become inextricably linked to the directives and reports issued by the Deputy for Treatment at the University of Medical Sciences. The rapid expansion of aesthetic services - such as laser hair removal, tattooing, and tanning beds - has posed a fundamental question for the judiciary: do these procedures, when performed by an operator or technician (whether a physician is present or absent), constitute the offense defined in Article 3 of the *Law on Medical, Pharmaceutical, and Food/Beverage Affairs* (ratified in 1955) - specifically, the crime of unauthorized medical practice? Courts have frequently adopted an approach of unquestioning adherence to reports from the Ministry of Health; while this practice may reflect judicial concern for public health and the specialized nature of the subject matter, it fails to withstand scrutiny under the principles of criminal law, as the criminalization of conduct falls within the exclusive purview of the legislature rather than the executive branch. Method: Drawing upon library resources and judicial rulings, and employing a descriptive-analytical approach, this study endeavors to reflect, evaluate, and analyze the views and reasoning of judges regarding the definition, elements, and instances of the offense of unauthorized interference in medical and allied health practices. Ethical Considerations: This research was written based on ethical and trustworthiness principles. Results: Some judges, relying on principles such as the legality of crimes and punishments, the rule against punishment without prior notice (*qubh-e ‘iqab-e bila-bayan*), the requirement for a strict interpretation of penal laws, and the principle of interpreting the law in favor of the accused, have held that the aforementioned instances do not fall within the scope of Article 3 of the Law on Medical, Pharmaceutical, Food, and Beverage Affairs (enacted in 1955); conversely, the majority of judges, citing the same law, regard the Ministry of Health as the authority responsible for identifying instances of unauthorized medical practice and accordingly issue convictions. Conclusion: The aforementioned legal lacuna, ambiguity, and lack of specificity necessitate that the legislator redefine the concept, elements, and instances of "interference in medical affairs"; furthermore, pending the enactment of new legislation, judges should base their decisions on established legal principles and jurisprudential rules, rather than blindly deferring to the reports of law enforcement officers. Please cite this article as: Esmaeilpour MA. Evaluation and Analysis of Judicial Precedent Regarding Instances of Interference in Medical Treatment. Medical Law Journal. 2026; 20: e66. دخالت در امر پزشکی, تاتو, لیزر, قاعده لاضرر, قبح عقاب بلابیان, عرف Interference in Medical Matters, Tattoo, Laser, Do No-Harm Rule, Rule of Ugliness of the Eagle without Words, Custom 1008 1024 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2237-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Amin Esmaeilpour محمدامین اسمعیل‌پور maesmaeilpour@yahoo.com 100319475328460016156 0009-0007-0410-8026 Yes Department of Private Law, Faculty of Law, University of Judicial Science and Administrative Services, Tehran, Iran. گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی، تهران، ایران.