دوره 20، شماره 61 - ( 1-1405 )
جلد 20 شماره 61 صفحات 288-267 |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2- گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.،
2- گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.،
چکیده:
زمینه و هدف: گسترش کاربرد هوش مصنوعی در تشخیص، پایش و تصمیمیار بالینی، در کنار افزایش کارایی، وابستگی فزایندهای به دادههای عمیقاً هویتی بیماران ایجاد کرده است. مسئله اصلی، تضمین کرامت، حریم خصوصی و خودمختاری بیمار در سراسر چرخه داده، بدون اخلال در منافع درمانی و ایمنی بالینی است.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانهای و اسنادی، از طریق تفسیر تطبیقی مبانی فقهی، قواعد حقوق ایران و اتحادیه اروپا، و نیز استانداردهای اخلاقی و فنی ناظر بر کاربرد بالینی هوش مصنوعی در نظام سلامت انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: پایبندی به صداقت علمی، رعایت حقوق اشخاص، رازداری و احترام به مالکیت فکری در تمامی مراحل نگارش رعایت شده است.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد داده سلامت امتداد شخصیت بیمار است و صیانت از آن مستلزم حداقلگرایی در گردآوری، کنترل دسترسی و مبهمسازی خروجیهاست. در حقوق ایران، مصونیت حیثیت، منع تجسس و جرمانگاری افشا و دسترسی غیر مجاز، با شرط حکم صریح قانون، ظرفیت حمایت پیشینی و کیفری فراهم میکند. در اتحادیه اروپا نیز حاکمیت بیمار بر داده، مدیریت ریسک، نظارت انسانی بر سامانههای پرخطر و سازوکارهای اجرایی و قضایی، چهارچوبی منسجم برای پاسخگویی ایجاد کرده است.
نتیجهگیری: صیانت مؤثر از حریم بیمار در پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی مستلزم تلفیق مبنای هنجاری کرامت، ضمانتهای حقوقی و کیفری و الزامات فنی قابل حسابرسی است. الگوی اتحادیه اروپا میتواند مبنای مناسبی برای تدوین مقررات شفاف سلامت دیجیتال در ایران باشد.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانهای و اسنادی، از طریق تفسیر تطبیقی مبانی فقهی، قواعد حقوق ایران و اتحادیه اروپا، و نیز استانداردهای اخلاقی و فنی ناظر بر کاربرد بالینی هوش مصنوعی در نظام سلامت انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: پایبندی به صداقت علمی، رعایت حقوق اشخاص، رازداری و احترام به مالکیت فکری در تمامی مراحل نگارش رعایت شده است.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد داده سلامت امتداد شخصیت بیمار است و صیانت از آن مستلزم حداقلگرایی در گردآوری، کنترل دسترسی و مبهمسازی خروجیهاست. در حقوق ایران، مصونیت حیثیت، منع تجسس و جرمانگاری افشا و دسترسی غیر مجاز، با شرط حکم صریح قانون، ظرفیت حمایت پیشینی و کیفری فراهم میکند. در اتحادیه اروپا نیز حاکمیت بیمار بر داده، مدیریت ریسک، نظارت انسانی بر سامانههای پرخطر و سازوکارهای اجرایی و قضایی، چهارچوبی منسجم برای پاسخگویی ایجاد کرده است.
نتیجهگیری: صیانت مؤثر از حریم بیمار در پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی مستلزم تلفیق مبنای هنجاری کرامت، ضمانتهای حقوقی و کیفری و الزامات فنی قابل حسابرسی است. الگوی اتحادیه اروپا میتواند مبنای مناسبی برای تدوین مقررات شفاف سلامت دیجیتال در ایران باشد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: 1404/5/13 | پذیرش: 1404/9/13
دریافت: 1404/5/13 | پذیرش: 1404/9/13
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |