fa استبداد عقیدتی و تأثیر آن بر اخلاق اجتماعی از منظر قرآن و نهج البلاغه پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>زمینه و هدف:</strong> استبداد را هرگونه خودکامگی در رأی گویند. استبداد عقیدتی یکی از شعبه‌های استبداد به شمار می‌رود. در قرآن کریم و نهج‌البلاغه به استبداد عقیدتی توجه ویژه‌ای شده است، به طوری که با بررسی این دو کتاب گران‌بها، ناسازگاری آموزه‌های آن‌ها با استبداد و خودسری و خودکامگی قابل برداشت است. هدف این مطالعه این است که پیامدهای استبداد عقیدتی در اخلاق اجتماعی و راه‌های رهایی از آن را با توجه به آیات قرآن و توصیه‌های امیر مؤمنان، تبیین نماید.&nbsp;<br> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> مطالعه حاضر به صورت اسنادی ـ کتابخانه‌ای انجام شده است. منبع اصلی پژوهش، قرآن کریم و نهج‌البلاغه می‌باشد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> انسان در وجود خود واجد سه لایه عقیده و اخلاق و عمل است و این سه لایه همواره در حال تأثیر بر هم و تأثر از هم هستند. به عبارت دیگر عقاید انسان همواره بر خلقیات انسان تأثیرگذار است و خلقیات انسان نیز بر اعمال و رفتار و کنش‌ها و واکنش‌های وی اثر می‌گذارند. متعاقب آن اعمال انسان، بر محیط پیرامون وی و افراد دیگر نیز اثرگذار است<span dir="LTR">.</span> استبداد عقیدتی از جمله آفاتی است که علاوه بر فرد خودرأی، مؤلفه‌های اخلاقی جامعه را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد و تبعات ناخوشایندی را به دنبال دارد.<br> <strong><span dir="RTL">نتیجه‌گیری:</span></strong><span dir="RTL"> بر اساس آیات قرآن کریم، استبداد عقیدتی ریشه تظاهر اخلاقیات و پدیده‌های منفی در جامعه همچون تأذی، استثمار، استضعاف، هراس‌افکنی، ایجاد نظام طبقاتی، تهمت‌پراکنی، حبس بی‌گناهان، ختم بر قلب، خفقان، سلب آزادی، هلاکت و نابودی، شکنجه، قتل، ظلم و ممانعت از ایمان و در یک کلام نادیده‌انگاشتن کرامت و شرافت انسانی آدمیان است. قرآن کریم و نهج‌البلاغه نسخه رهایی‌بخش از استبداد عقیدتی را در استعانت از خداوند، توکل و صبر، اخلاق و تقواپیشه‌کردن و اتحاد میان مردم می‌دانند.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Aim:</strong> Despotism is any sort of autocracy in one&rsquo;s own ideas. Ideological despotism is enumerated amongst the divisions of despotism. In the holy Quran and Nahj al-Balaqah, a special attention has been paid to ideological despotism in such a way that the investigation of these two precious books indicates that their teachings are at odd with despotism, haughtiness and autocracy. The present study aims at elucidating the outcomes of the ideological despotism in the social ethics and ways of getting rid thereof according to the ĀYĀT in the Holy Quran and Amir Al-Mo&rsquo;menin Ali (PBUH)&rsquo;s recommendations in Nahj al-Balaqah.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> The present study has been conducted based on a documentary-library research method. Holy Quran and Nahj al-Balaqah are the primary sources of research.<br> <strong>Findings:</strong> In his existence, the mankind is qualified for three layers of beliefs, ethics and deeds. These three layers are always influencing one another mutually. In other words, the human beings&rsquo; beliefs always influence their temperaments and dispositions which in themselves influence the deeds, behaviors, actions and reactions of them. Subsequently, the human beings&rsquo; deeds also influence their immediate periphery as well as the other individuals. Ideological despotism is amongst the disapproved things that intensively influences the despotic person him or herself in addition to the ethical indicators of the society and it is followed by unpleasant consequences.<br> <strong>Conclusion:</strong> Based on the ĀYĀT in the holy Quran, ideological despotism in the society is the root of pretention to being moral and negative phenomena such as annoyance, exploitation, suppression, dispersion of harassment, creation of class-based systems, spreading of insolence, imprisonment of the innocent persons, sealing of the hearts, oppression, deprivation of freedom, destruction and perishing, torture, murder, tyranny and prevention of faith and, in one word, negligence of the mankind&rsquo;s human veneration and honor. The Holy Quran and Nahj al-Balaqah state that the human beings&rsquo; release from ideological despotism lies in seeking assistance from the God, relying in God and exercising forbearance, practicing ethics and piety and unification between the people.<br> <br> <strong>Please cite this article as</strong> <a name="_Hlk48018949">Ansarifard AM</a>, Maleki Y, Taban J. Ideological Despotism and its Impact on Social Ethics from the Perspective of the Qur&#39;an and Nahj al-Balaghah. <em>Iran J Med Law</em>, Special Issue on Bioethics and Citizenship Rights 2020; 461-471.</div> استبداد عقیده؛ طاغوت؛ اخلاق اجتماعی؛ قرآن؛ نهج‌البلاغه Ideological Despotism, Tyrannical Ruler, Social Ethics, Holy Quran, Nahj al-Balaqah 461 471 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1539-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Mohammad Ansarifard علی‌محمد انصاری‌فرد a.ansari1351@gmail.com 10031947532846008929 10031947532846008929 No Department of Quran and Hadith, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Takhramabad, Iran گروه علوم قرآن و حدیث، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران Yadollah Maleki یداله ملکی a.ansari1351@gmail.com 10031947532846008930 10031947532846008930 Yes Department of Quran and Hadith Sciences, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Takhramabad, Iran. (Corresponding Author) گروه علوم قرآن و حدیث، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران. (نویسنده مسؤول) Jafar Taban جعفر تابان a.ansari1351@gmail.com 10031947532846008931 10031947532846008931 No Department of Quran and Hadith, Shahid Mahallati College, Qom, Iran گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده شهید محلاتی، قم، ایران