fa قرائتی بزه دیده مدار از الگوهای توانبخشی از منظر بزه‌دیدگی ناتوانان <p>این نوشتار درپی آن است تا مدل‌های توانبخشی در پرتو رویکردی افتراقی نسبت به بزه دیدگان مبتلا به ناتوانی و با تأمل بر خصیصه آسیب‌پذیری آنان را بررسی نماید. مادامی که مدل‌های توانبخشی از منظر مطالعه‌ای میان‌رشته‌ای و به‌منظور بازتوانی ناتوانان بزه دیده مورد بازاندیشی قرار نگیرند، بهبود وضعیت این بزه‌دیدگان آسیب‌پذیر نه امکان‌پذیر خواهد بود و نه موفق. بدین سان، نگارنده بر آن است تا از رهگذر ارائه‌ی قرائتی بزه دیده‌مدار از مدل‌های اجتماعی، اقتصادی و پزشکی توان‌بخشی، آسیب‌شناسی آنها و با اجتناب از یکسویه‌نگری، جهت‌گیری این مدل‌ها را به سمت ارتقای جایگاه ناتوانان بزه دیده نماید. بی‌تردید، جلوگیری از به محاق گراییدن جایگاه ناتوانان بزه‌دیده جز از رهگذر توانمندسازی آنان در پرتو تمهیدات توانبخشی در راستای ترمیم لطمات وارده به ناتوانانی که در پی تجربه بزه‌دیدگی، متحمل آسیب مضاعفی گردیده‌اند و چه بسا نیازمند حمایت مضاعفی نیز می‌باشد، میسر نخواهد بود. از این رو، در این نوشتار کوشش گردیده تا الگویی جدید از تفکر در خصوص مدل‌های توانبخشی در چارچوبی قانونمند و با تأکید بر حمایت خاص از ناتوانان بزه‌دیده ترسیم گردد.</p> <p>The authors in this article try to study models of rehabilitation by means of a differentiated approach regarding the crime victims who have a disability and their vulnerability features. Improving these vulnerable victims&rsquo; status will neither be possible nor successful as long as models of rehabilitation are not revised from an interdisciplinary study perspective to rehabilitate the disabled victims. Therefore, the authors attempt to present the social, economic and medical models of rehabilitation in a victim&ndash;based method and to pay attention to the disabled victims&rsquo; vulnerability and to avoid thinking of these models in just one way. The authors&rsquo; aim is to promote the disabled victims&rsquo; status. Doubtless, it is impossible to prevent warning the disabled victims&rsquo; status except by rehabilitating them through measures of rehabilitation to redress the harms inflicted on victims who tolerated a great lot of injury and need to protect more than other victims. Therefore, the authors attempt to depict a new paradigm of thought regarding models of rehabilitation in a lawful framework and with emphasis on special protection from the disabled victims.</p> ناتوانان بزه‌دیده؛ توانبخشی اجتماعی؛ توانبخشی پزشکی؛ توانبخشی اقتصادی؛ رویکرد بزه‌دیده‌ مدار؛ نظریه برابری فرصت‌ها؛ بزه‌دیدگان آسیب‌پذیر Disabled victims, social rehabilitation, medical rehabilitation, economic rehabilitation, victim–based approach, equal opportunity theory, vulnerable victims 11 38 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-67&slc_lang=fa&sid=1 Amir Samavati Piroz امیر سماواتی پیروز a_samavati_p@yahoo.com 10031947532846005168 10031947532846005168 Yes دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، رییس کتابخانه مرکز و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو و پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی