fa حقوق باروری در نظام سلامت ایران: دستاوردها و چالش‌ها <p>حقوق باروری جزئی از حقوق بشر بوده که همه کشورها آن را به رسمیت شناخته‌اند و عبارت است از: همه افراد و زوجین حق دارند آزادانه در مورد تعداد فرزندان و فاصله‌گذاری بین موالید تصمیم گیری کنند. همه افراد حق دارند بدون تحمل خشونت، اجبار و تبعیض در خصوص با مسائل باروری تصمیم گیرند. هدف از انجام این مطالعه بررسی برخی از شاخص‌های بهداشت باروری در نظام سلامت ایران، دستاوردهای به دست آمده و چالش‌های پیش رو می‌باشد. مرگ مادر: میزان مرگ مادر در ایران در طول سه دهه اخیر کاهش قابل ملاحظه ای داشته است و از 234 مورد در سال 1354 به 23/84 مورد در سال 1388 رسید. با وجود پیشرفت چشمگیری که نظام سلامت ایران در کاهش مرگ مادر داشته است، هنوز تا رقم 18 در هر صدهزار تولد زنده که هدف وزارت بهداشت و درمان است فاصله زیادی وجود دارد. باید به این نکته توجه داشت که مرگ مادر از جمله شاخص‌هایی است که در صورت عدم توجه به آن به سرعت افزایش می‌یابد. تنظیم خانواده: علی‌رغم مصرف گسترده روش‌های پیشگیری از بارداری مدرن در ایران (56%)، میزان بارداری‌های ناخواسته بسیار زیاد است. تحلیل اطلاعات در سال 2000 نشان داد که 35 درصد از زنان متاهل باردار، بارداری خود را ناخواسته ذکر می‌کنند. دو سوم از زنانی که دچار بارداری ناخواسته بودند در حال استفاده از یک روش بارداری نیز بوده‌اند و این مشکل آشکارا به این معنی است که مشاوره مراکز بهداشتی درمانی به قدر کافی مؤثر نبوده است. سقط ایمن: در ایران آمار دقیقی از موارد سقط جنین وجود ندارد، در محاسبات آماری به رقم سالانه هشتاد هزار سقط عمدی اشاره شده است. سازمان جهانی بهداشت تخمین می‌زند که هر روز بیش از 1000 سقط غیرایمن در ایران اتفاق می‌افتد. براساس برنامه سیمای جمعیت و سلامت در ایران در حدود یک چهارم بارداری‌ها ناخواسته هر دو زوج می‌باشند. با درنظر گرفتن موالید سالیانه حدود یک میلیون و دویست هزار نوزاد و با فرض شیوع 2% سقط جنین عمدی، عدد مطلق سقط عمدی و عوارض آن، لزوم رسیدگی فوری به این مسئله مشخص می‌گردد. خشونت: براساس مطالعات مختلف در ایران میزان مواجهه با خشونت‌های فیزیکی در زنان باردار از 11 تا 47 درصد گزارش شده است. در سایر مطالعات انجام گرفته میزان مواجهه زنان باردار با خشونت جنسی 10/7% تا 14/5% گزارش شده است. خشونت علیه زنان باردار علاوه بر نقض حق زن به عنوان انسان، نقض حق جنین نیز به شمار می‌رود زیرا خشونت فیزیکی و جنسی با کم‌وزنی نوزاد ارتباطی معنی‌دار نشان می‌دهد. بحث و نتیجه‌گیری: خشونت علیه زنان، عدم دسترسی زنان به درمانگاه‌های ارائه خدمات بهداشتی اولیه با کیفیت مطلوب و بالا بودن میزان خدمات ارائه شده در درمانگاه‌های خصوصی نه تنها بر زنان بلکه بر همه اعضای خانواده تأثیر منفی می‌گذارد. از این‌رو، حقوق باروری مختص زنان نبوده و یکی از پایه‌ای‌ترین حقوق انسان‌ها می‌باشد.</p> <p>Rights of reproduction is included in human rights which are recognized by all countries and is defined as: All individuals and couples have a right to make decision concerning the number and spacing of their children and the issues of fertilization without tolerating violence, coercion and discrimination. The purpose of this writing is to study some criteria of health in Iranian health system, gained outcomes and challenging which the system face. Maternal mortality: The rate of maternal mortality has decreased significantly from 234 cases in 1975 to 23.84 cases in 1988. Although Iranian health system has been successful in the reduction of the number of maternal mortality, it has a long way to go to reach the aims predicted by the Ministry of Health and Medical Education concerning 18 live cases in each 100 000 births. It should be borne in mind that the rate of maternal mortality will increase rapidly if it is ignored. Family planning: Despite wide usage of contraception methods (56%), the rate of unwanted pregnancy cases is high. Data analysis showed that 35% of married pregnant women considered their pregnancy unwanted. Two-third of those inflicted with unwanted pregnancy was using one method of contraception methods or the other. This clearly means that the council of health care centers was not enough. Safe abortion: There is no exact data regarding induced abortion in Iran. Some statistical figures have indicated the rate as 80000 cases annually. World Health Organization estimates 1000 cases of unsafe abortion in every day in Iran. According to a program entitled &ldquo;population and health in Iran&rdquo;, about one out of four cases of pregnancy is unwanted for the couples. Regarding the annual birth (1 200 000 cases), with the presumption of 2% of induced abortion, its certain figure and its consequences, it becomes clear that it should be urgently dealt with. Violence: Based on different studies, the prevalence of physical violence in Iran is reported as 11%-47%. In other studies the rate of sexual violence against pregnant women was reported from 10.7% to 14.5%. Violence against pregnant women is not only to breach woman&rsquo;s rights as a human but it is also to breach the fight of a fetus because there is a positive relation between physical violence and reduction of weight of fetus. Discussion and conclusions: violence against women, lack of access to health care clinics with high quality, and high rate of service delivery in private clinics affects negatively not only on women but also on all members of the family. Therefore, rights of reproduction are not only dedicated to women but are basic rights of all human beings.</p> حقوق باروری؛ ایران؛ سیستم بهداشتی rights of reproduction, Iran, health system 131 143 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-71&slc_lang=fa&sid=1 Sevil Hakimi سویل حکیمی hakimisevil@gmail.com 10031947532846004539 10031947532846004539 Yes مرکز کشوری مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تبریز Sakineh Mohammadalizadeh سکینه محمدعلی‌زاده 10031947532846004540 10031947532846004540 No دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز