fa بررسی جرم انگاری شبیه‌سازی انسان در حقوق ایران <p>شبیه‌سازی به‌عنوان تکنولوژی نوظهور، کانون توجه دولتمردان، پزشکان، حقوقدانان و سایر محافل علمی قرار گرفته است. این پدیده علاوه بر اینکه دریچه‌ای نو به روی جامعه بشری در خصوص خصایص درمانی‌اش باز می‌کند، نگرانی‌هایی را پیش روی جامعه بشری قرار می‌دهد. این فناوری به دو بخش شبیه‌سازی انسانی یا مولد و شبیه‌سازی درمانی یا پژوهشی تقسیم می‌شود. اولین معنی که با توجه به‌عبارت مذکور به ذهن متبادر می‌گردد در مفهوم ساده ایجاد و شکل‌دهی یک موجود انسانی شبیه انسانی دیگر است. در بیان مفهوم پزشکی شبیه‌سازی می‌توان گفت: انتقال هسته سلول جنسی سوماتیک به درون تخمک فاقد هسته. به لحاظ تئوری، محققان در تولید از طریق همانندسازی سعی دارند تا سلول سوماتیک (غیرجنسی) را تبدیل به جنین نمایند. در دوگونه شبیه‌سازی یاد شده شروع به کار مشابه اما نتیجه کاملاً متفاوت است. در نتیجه شبیه‌سازی انسانی فردی به‌وجود می‌آید که از لحاظ ژنتیکی کاملاًَ شبیه فردی است که از هسته فعال او استفاده شده است. در حالی که در شبیه‌سازی درمانی، هدف تهیه سلول‌های بنیادین جنینی از جنین چند روزه، در حال رشد است، که این سلول‌ها قابلیت تبدیل شدن به سلول‌های هر یک از بافت‌ها و اندام‌ها را دارد. ادیان که از منابع اولیه و مهم کلونینگ هستند تأثیر قابل توجهی در سیر قانونگذاری در مورد این پدیده دارند. ادیان مختلف در این زمینه مبادرت به اعلام نظرهای متعدد و متفاوت نموده‌اند. تقریباً در خصوص شبیه‌سازی گیاهی و حیوانی به اتفاق آراء، آنرا مطلوب می‌دانند و در خصوص شبیه‌سازی درمانی وضعیت بینابین بوده، لکن آنچه بیش از همه مورد بحث است و آن را به شدت مذموم دانسته‌اند شبیه‌سازی انسانی است. آیین کاتولیک هرگونه شبیه‌سازی درمانی و انسانی را مذموم دانسته و به شدت مخالف به‌کارگیری این تکنولوژی است. در دین مبین اسلام، اهل تسنن به‌طور اتفاق، آراء شبیه‌سازی انسانی را غیراخلاقی و خلاف اسلام دانسته‌اند. از دیدگاه شیعه این پدیده در سطح قابل توجهی مورد مداقه قرار نگرفته است. با این وجود شبیه‌سازی درمانی را مجاز منع و مطلوب می‌دانند لکن در خصوص شبیه‌سازی انسانی اتفاق نظر وجود ندارد. با توجه به کاربرد این تکنولوژی و معایب احتمالی آن، به‌کارگیری و بهره بردن از این پدیده موافقان و مخالفانی را به همراه داشته که در این راستا هر یک به دلایل متعدد تمسک جسته‌اند. بر این اساس برخی از کشورها با توجه به رویکردهای مذهبی، فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی خود با این پدیده برخورد نموده و در سیر قانونگذاری خویش به جرم‌انگاری آن پرداخته‌اند. متأسفانه در قوانین موضوعه ایران این پدیده مانند سایر پدیده‌های علمی و اجتماعی که خیلی دیر در عرصه قانون‌گذاری کشور وارد می‌شود تاکنون در سیر قانون‌گذاری قرار نگرفته است و حتی پیش‌نویسی تهیه نشده که در دست بررسی باشد. همچنین دولتمردان هیچ‌گونه موضع رسمی که نشان‌دهنده سیاست جنایی ایران در قبال این پدیده باشد، اعلام نکرده‌اند. این در حالی است که ایران از جمله معدود کشورهای جهان است که به تولید سلول‌های بنیادین رویان انسان دست یافته است. در این نوشتار سعی شده تا با بررسی نظرات موافقان و مخالفان شبیه‌سازی و نگاهی به قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب 8/5/1382 که شاید بتوان آن را کمی هم‌سو و نزدیک به پدیده شبیه‌سازی قلمداد نماییم، به بررسی جرم‌انگاری این پدیده و عملکرد قانونی مورد نیاز در کشور پرداخته شود.</p> <p>Cloning, as a new technology, has attracted the attention of statesmen, physicians, lawyers and other scientific communities. This phenomenon both opens a new horizon on human society regarding its therapeutic features and brings some concerns to it. This technology is divided into two parts: Human or generative cloning and therapeutic or investigative cloning. The first meaning which comes to the mind is simply to make and compose a human being like the one existing before. Medical cloning is defined as the transfer of somatic nucleus cell into an ovum without nucleus. Theoretically speaking, researchers try to make a somatic cell into a fetus through cloning. In the above-mentioned clonings, the beginning of the processes are the same while their results are quite different. In human cloning the outcome is a human being who is genetically like the person whose active nucleus cell has been used. But in therapeutic cloning, the aim is to generate embryonic stem cells from an embryo which is just a few-day old. Such cells have the capacity to change into the cells of tissues and organs. As the primary and important sources of cloning, religions have a considerable effect on the process of legislation in this regard. Different religions have different and numerous decrees. Regarding plant and animal cloning, they considered a favorable conduct. Reading the status of cloning in therapy of diseases, some are advocates but some are opponents to it. But what is seriously condemned in all religions is human cloning. Catholic condemned both human cloning and therapeutic cloning and disagrees with it seriously. In Islam, Sunnites considered human cloning as unethical and something opposite to Islam. From Shi&rsquo;ite prespective, this has not yet been considerably studied. Human cloning is permitted and favorable but therapeutic cloning does not enjoy a consensus. Regarding the usage of this technology and its possible disadvantages, its use has been accompanied by some agreements and disagreements for which there are numerous reasons. Accordingly, some countries deal with it based on religious, cultural, ethical and social approaches, and put it in the process of legislation and criminalizations. Unfortunately, like other scientific and social phenomena that come to the process of legislation very late, human cloning has not yet been put in the process of legislation in Iran. Even a draft has not been prepared for consideration. Furthermore, statesmen have not declared any formal stands so that it will indicate Iranian criminal policy. Nevertheless, Iran is included in a few countries in the world which accessed to embryonic stem cells. Studying the advocates&rsquo; opinions and those of opponents of cloning, and with a view to the Act for Fetus Donation to Sterile Couples which may be considered a little of cloning concern, the author tries to examine criminalization and required legal performance in Iran.</p> پدیده شبیه‌سازی انسانی؛ جرم انگاری؛ حقوق ایران human cloning phenomenon, criminalization, Iranian statutes 145 170 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-72&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Fakour حسن فکور medlaw2008@yahoo.com 10031947532846005160 10031947532846005160 Yes مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی