Medical Law Journal

fa بررسی ارتباط میان جرائم علیه آب با حق بشری دسترسی به آب آشامیدنی بهداشتی و سالم در سیاست جنایی ایران و نظام حقوق بین‌الملل بشر Investigating Investigating the Relationship between Crimes against Water and the Human Right to Access Safe and Hygienic Drinking Water in Iranian Criminal Policy and the International Human Rights System پژوهشي Original Article زمینه و هدف: جرائم علیه آب، موجب تنش‌های عمده میان اشخاص استفاده‌کننده از آب هم در سطوح داخلی هم در سطوح بین‌المللی می‌گردد. این جرائم به ویژه با کمبود منابع آبی در سطح کره زمین تشدید می‌گردد، به نحوی که بر طبق پیش‌بینی سازمان ملل متحد تا سال 2025، دو میلیارد از جمعیت انسانی در مکان‌ها و یا تحت شرایطی زیست می‌کنند که در آن، کمبود منابع آبی به چشم می‌خورد. بدون شک آب یکی از مهم‌ترین اجزای محیط زیست است. از این رو جرائم علیه آب در سیاست جنایی ایران و عمده سیاست‌های جنایی در زمره جرائم علیه محیط زیست قرار گرفته است. اهدافی که در این تحقیق دنبال می‌شوند، عبارتند از: ارزیابی رویکرد سیاست جنایی ایران نسبت به ارتباط میان جرائم علیه آب و حق ببشری دسترسی آب آشامیدنی سالم و بهداشتی، ارزیابی رویکرد موجود در نظام حقوق بین‌الملل بشر نسبت به ارتباط میان جرائم علیه آب با حق بشری دسترسی به آب آشامیدنی سالم و بهداشتی و نهایتاً ارزیابی تفاوت‌ها و شباهت‌ها میان سیاست جنایی ایران و نظام حقوق بین‌الملل بشر نسبت به ارتباط میان جرائم علیه آب با حق بشری دسترسی به آب آشامیدنی سالم و بهداشتی است. روش: روش تحقیق در این مقاله، توصیفی ـ تحلیلی است و در این راستا، از منابع معتبر کتابخانه‌ای، اعم از منابع دست اول در سیاست جنایی ایران و اسناد حقوق بشر بین‌الملل و منابع دست دوم، یعنی دکترین و رویه قضایی استفاده می‌شود. ملاحظات اخلاقی: این تحقیق بر پایه اصول امانتداری علمی و صداقت و عدم تبعیض به رشته تحریر درآمده است. یافته‌ها: ارتباط میان حق دسترسی به آب و مقابله با جرائم علیه آب، مشخص نشده است. این در حالی است که در اسناد حقوق بشری بین‌المللی، همچون اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین‌الملل حقوق مدنی و سیاسی و اسناد خاص بین‌المللی ناظر بر حق بر آب به ضرورت این پیوند تصریح شده است. نتیجه‌گیری: در سیاست جنایی ایران برخلاف سیاست جنایی بین‌المللی میان جرائم عمده و خرد علیه آب تفکیک ایجاد نشده است، در حالی که جرائمی، مانند آلودگی عمده منابع آبی باید با ضمانت اجراهای بسیار سنگین مواجه شوند.   <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Crimes against water give rise to significant tensions among water users at both domestic and international levels. These crimes are further exacerbated by the growing scarcity of water resources worldwide, to the extent that, according to projections by the United Nations, by 2025 approximately two billion people will live in regions or conditions facing water scarcity. Undoubtedly, water constitutes one of the most essential components of the environment. Accordingly, crimes against water are classified, within Iranian criminal policy and most contemporary criminal justice systems, under the broader category of environmental crimes. The present study aims to: (i) evaluate Iran’s criminal policy regarding the relationship between crimes against water and the human right to access safe and hygienic drinking water; (ii) examine the approach of the international human rights system to this relationship; and (iii) identify similarities and differences between Iranian criminal policy and international human rights law in this regard. Method: This study adopts a descriptive–analytical methodology. Data have been collected through library-based research, including primary sources in Iranian criminal policy, international human rights instruments, and secondary sources such as doctrinal literature and judicial practice. Ethical Considerations: This research has been conducted in accordance with the principles of academic integrity, honesty, and non-discrimination. Results: The findings indicate that the conceptual and functional linkage between the right to access safe water and the prevention of crimes against water has not been sufficiently clarified in Iranian criminal policy. In contrast, international human rights instruments—such as the Universal Declaration of Human Rights, the International Covenant on Civil and Political Rights, and specific instruments recognizing the human right to water—explicitly emphasize the necessity of such a linkage and the obligation of states to ensure it. Conclusion: Unlike the international criminal policy approach, Iranian criminal policy does not clearly differentiate between serious (large-scale) and minor offences against water resources. However, offences such as large-scale pollution of water resources should, in principle, be subject to stringent criminal sanctions. Strengthening this differentiation, in line with the severity of harm, would enhance the effectiveness of environmental criminal policy and better align it with international standards. Please cite this article as: Rostami Lameshkan R, Esmaeili M, Haji Tabar Firouzjaei H, Abbasi A. Investigating the Relationship between Crimes against Water and the Human Right to Access Safe and Healthy Drinking Water in Iranian Criminal Policy and the International Human Rights System. Medical Law Journal. 2026; 20: e9.  </div> جرائم علیه آب, توسعه پایدار, جرائم محیط زیستی, حقوق بشر, سیاست جنایی ایران, پیشگیری از بیماری Crimes against Water, Sustainable Development, Environmental Crimes, Human Rights, Iranian Criminal Policy, Public Health Protection 125 141 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2276-1&slc_lang=fa&sid=1 Rahman Rostami Lameshkan رحمان رستمی لامشکن‌ 100319475328460015777 100319475328460015777 No Department of Law, Ayatollah Amoli Branch, Islamic Azad University, Amol, Iran. گروه حقوق، واحد آیت‌ا... آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران. Mehdi Esmaeili مهدی اسماعیلی dresmaeli@yahoo.com 100319475328460015778 100319475328460015778 Yes Department of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Hassan Haji Tabar Firouzjaei حسن حاجی‌تبار فیروزجایی 100319475328460015779 100319475328460015779 No Department of Law, Qaemshahr Branch, Islamic Azad University, Qaemshahr, Iran. گروه حقوق، واحد قائم‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران. Asghar Abbasi اصغر عباسی 100319475328460015780 100319475328460015780 No Department of Crminal Law and Criminology, Faculty of Law, Chalus Branch, Islamic Azad University, Chalus, Iran گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران