Medical Law Journal

fa وضعیت حقوق مادر جانشین، در فوت جنین The Status of Surrogate Mother's Rights in Case of Fetal Death پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: پدر یا مادربودن احساسی منحصر به فرد است، به ویژه در زوج‌های نابارور که مدت‌ها از این موهبت الهی محروم بوده‌اند. ناباروری عبارت است از عدم بارداری در یک زن، حداقل یک سال پس از شروع زندگی زناشویی، با وجود داشتن رابطه جنسی منظم و عدم استفاده از روش‌های پیشگیری از بارداری. منظور از مادر جایگزین، استفاده و بهره‌برداری از رحم شخص ثالث (زن دیگر) برای کاشت نطفه و رشد آن در دوران بارداری و در نهایت سپردن فرزند حاصله به صاحبان نطفه است. این رویه امروزه بسیار رایج شده است، به طوری که بسیاری از خانواده‌ها با رضایت کامل حاضر به انجام این کار هستند و به نظر می‌رسد باید قوانینی برای ساماندهی این وضعیت نوظهور تدوین شود، اما سؤال اینجاست که وضعیت حقوق مادر جایگزین در صورت سقط جنین در زمان اجاره رحم چگونه است؟ پاسخ به این سؤال منوط به بررسی ماهیت قرارداد مادر جایگزین است که مختصراً بحث خواهد شد. روش: این تحقیق به روش توصیفی ـ تحلیلی با ملاحظه، بررسی، تجزیه و تحلیل منابع حقوقی موجود، از قبیل کتاب، مقاله، قانون و مقررات نوشته شده است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر ضمن رعایت اصالت متن، صداقت و امانتداری حفظ شده است. یافته‌ها: در مورد جواز یا عدم جواز انتقال جنین به رحم زن بیگانه، بسیاری از فقهای امامیه موافق بوده و عقد را صحیح دانسته‌اند. این عقد با برخی از عقود معین، از جمله عقد اجاره قابل تطبیق است. با این حال اراده مشترک طرفین وعرف است که با رعایت شرایط قانونی، نوع قرارداد را تعیین می‌کنند و آثار عقد بر اساس آن مشخص می‌شود. اگر مادر جانشین را اجیر خاص فرض کنیم، با فوت جنین حاصل از عمل کاشت جنین، عقد اجاره منعقدشده، از ابتدا باطل نمی‌شود، بلکه از لحظه سقط در صورتی که مادر جانشین تقصیری نکرده باشد، مسئول نبوده و تا لحظه انجام عمل مستحق اجرت‌المسمای عمل خویش بوده و از زمان تلف منفعت، عقد منفسخ و مادر جانشین مستحق چیزی نیست، مگر تا زمان سقط. نتیجه‌گیری: از این تحقیق درمی‌یابیم چون قرارداد مادر جایگزین، عرفاً به صورت اجاره منعقدشده با فوت جنین، قرارداد میان طرفین از زمان فوت جنین منفسخ می‌شود. با توجه به ماده 481 و 483 قانون مدنی عقد برای مدت باقیمانده باطل شده و مادر جانشین نمی‌تواند اجرت ایام باقیمانده قرارداد را مطالبه نماید. همچنین هزینه‌های ایام بارداری اعم از هزینه‌های پزشکی و هزینه‌های مرتبط با نگهداری جنین بر اساس انجام مقدمات واجب بر عهده اجیر بوده، مگر اینکه طرفین در قرارداد برخلاف آن تعهد کرده و یا عرف برخلاف آن باشد. در باب هزینه‌های مرتبط با مشکلات و عسر و حرج ناشی از سقط با عنایت به عدم تقصیر و تعدی و تفریط از طرف والدین قانونی و چون این دسته از مشکلات و مسائل در فرض وضع حمل نیز متصور بوده و مادر جانشین با علم به این مسائل اقدام به انعقاد عقد نموده است، بر عهده اجیر بوده و نمی‌تواند چیز بیشتری را مطالبه نماید.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Being a father or mother is a unique feeling, especially in infertile couples who have been deprived of this divine gift for a long time. Infertility is the absence of pregnancy in a woman, at least one year after the start of married life, despite having regular sex and not using contraceptive methods. Surrogate mother means the use and exploitation of a third party's uterus (another woman) for the implantation of sperm and its growth during pregnancy and finally handing over the resulting child to the owners of the sperm. This procedure has become very common nowadays, so that many families are willing to do this with full satisfaction and it seems that laws should be formulated to organize this emerging situation. But the question is, what is the status of the surrogate mother's rights in the event of an abortion during surrogacy? The answer to this question depends on the nature of the surrogacy contract, which will be discussed briefly. Method: This research is written in a descriptive-analytical way by considering, reviewing and analyzing existing legal sources such as books, articles and laws and regulations. Ethical Considerations: In all stages of writing the present research, while respecting the originality of the text, honesty and trustworthiness have been maintained. Results: Regarding the permissibility or impermissibility of transferring a fetus to the womb of a foreign woman, many Imami jurists have given a positive opinion and considered the contract valid. This contract is compatible with some specific contracts, including rental contracts. However, it is the joint will of the parties that determines the type of contract, in compliance with the legal conditions. If we assume that the surrogate mother is a special hireling, the rental contract concluded will not be invalidated by the death of the fetus. Rather, from the moment of the abortion, if the surrogate mother was not at fault, she was not responsible and was entitled to reward for her actions until the moment the act was performed. And from the time of loss of benefit, the contract is dissolved and the surrogate mother is not entitled to anything except until the time of the miscarriage. Conclusion: From this research, we learn that because the surrogacy contract is traditionally a lease concluded upon the death of the fetus, the contract between the parties is terminated upon the death of the fetus. According to Articles 481 and 483 of the Civil Code, the contract is void for the remaining period and the surrogate mother cannot demand payment for the remaining days of the contract. Also, the expenses during pregnancy, including medical expenses and expenses related to the care of the fetus, are the responsibility of the employee based on the completion of the necessary preparations. Unless the parties to the contract have made a commitment to the contrary or custom is contrary to it. Regarding the costs associated with the problems and hardships resulting from abortion, taking into account the absence of fault, abuse and negligence on the part of the legal parents And because these kinds of problems and issues were also envisioned in the assumption of childbirth And the surrogate mother entered into the contract with knowledge of these issues, it was the responsibility of the hired worker And she cannot ask for anything more. Please cite this article as: Asadinejad SM, Asadi nejad SM, Keshavarz Alavi H. The Status of Surrogate Mother's Rights in Case of Fetal Death. Medical Law Journal. 2025; 19: e24</div> حقوق مادر جانشین, فوت جنین, اجاره اشخاص, عقد نامعین Surrogate Mother's Rights, Death of Fetus, Rent of Persons, Indefinite Contract 360 376 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2303-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Maryam Asadinejad سیده‌مریم اسدی‌نژاد med88.asadinejad@gmail.com 100319475328460014940 100319475328460014940 Yes Department of Law, Ahrar Institute of Technology and Higher Education, Rasht, Iran. گروه حقوق، مؤسسه فناوری و آموزش عالی احرار، رشت، ایران. Hosein Keshavarz Alavi حسین کشاورز علوی 100319475328460014941 100319475328460014941 No Department of Law, University of Guilan, Rasht, Iran گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Seyed Mohammad Asadinejad سیدمحمد اسدی‌نژاد 100319475328460014942 100319475328460014942 No Department of Law, University of Guilan, Rasht, Iran گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.