Medical Law Journal

fa نقد و بررسی فقهی حقوقی سقط جنین در ماده 56 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 1400 Critism of Legal Jurisprudence on Abortion in the Law on Family and Youth Protection Approved in 2021 پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: در ماده 56 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، در زمان ولوج روح و نشانه‌های ولوج روح و در واژه حرج، ابهام وجود دارد که این ابهام اخیر از اختلاف نظر فقها در واژه حرج نشأت گرفته است. ماده مذکور در بیان موارد مجاز سقط جنین ناقص بوده و در پاره‌ای موارد حقوق فطری و شرعی والدین و جنین را نادیده گرفته، از این ‌رو بستری برای انجام سقط‌‌های غیر قانونی و زیرزمینی فراهم شده است، مقاله حاضر با هدف اصلاح و تکامل این ماده ‌قانونی به نگارش درآمده است. روش: تحقیق حاضر با گردآوری داده‌ها به روش کتابخانه‌ای و با استقصا از منابع اصیل فقهی حقوقی و پزشکی اطلاعات به ‌دست‌آمده را با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی ارزیابی نموده است. ملاحظات اخلاقی: این مقاله کاملاً به اصول اخلاقی، صداقت، رعایت حقوق رازداری و اصل مالکیت مادی ـ معنوی پایبند بوده است و جنبه‌های مطالعه کتابخانه‌ای شامل اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته‌ها: یافته‌ها حاکی از این است که ماده مذکور در ارتباط با سقط جنین نوآوری نداشته و تنها به جمع‌بندی قوانین گذشته پرداخته و ازاین‌رو معضلات در خصوص مواردی که سن جنین بیش از 4 ماه است و جان یا سلامتی مادر در صورت بقا جنین در خطر است و یا مولود آینده ناقص‌الخلقه متولد شده و یا نتیجه زنای به عنف است، همچنان باقی است. از این رو قانون مذکور باید مورد اصلاح قرار گیرد. با توجه به ابهام واژه حرج، واگذارنمودن تفسیر آن به قضات موجب صدور آرای متعارض از ناحیه آن‌ها و اعمال نظر شخصی و تضییع حقوق افراد می‌گردد، لذا ضرورت دارد، تشکلی از فقها و حقوقدانان تشکیل و نسبت به تعیین مصادیق حرج اقدام به عمل آورند تا از هرگونه تفسیر نادرست ممانعت به عمل آید. نتیجه‌گیری: از نظر فقهی در مواردی که جان مادر با بقای جنین در خطر است، پیش از ولوج روح و پس از ولوج روح جایز است، در موردی که سلامت مادر با بقای جنین در خطر باشد، پیش از ولوج روح مصداق بند «ج» ماده مذکور و سقط جایز است و بعد از ولوج روح ادله‌ای که دلالت بر جواز دفاع مشروع دارد، با الغای خصوصیت به طریق ‌اولی شامل مورد می‌شود. سقط عقب‌افتاده و ناقص‌الخلقه قبل از ولوج روح مصداق حرج و مشمول بند «ج» ماده مذکور است و سقط جایز است و بعد از ولوج روح چون تشخیص ناقص‌الخلقه امری مستحدث است، منصرف از عموم روایات است و سقط جایز است و در سقط ناشی از تجاوز به عنف قبل از ولوج روح جایز بعد از ولوج روح جایز نیست.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Abortion is prohibited in lranian law and Islamic sharia and it is morally reprehensible but in exceptional cases it is allowed under secondary headings from sharis point of view and according to a secondary ruling the family and youth protection law is incomplete in stating these permitted cases and in some cases it has not considered the natural and religious rights of the parents and the fetus Therefore it has provided asuitable platform for illegal and secret abortion. This article was written with the aim of amending the law. Method: This research is an interdisciplinary research that has been obtained by collecting data in a library method and by inference from original jurisprudential legal and medical sources of information and evaluated with a descriptive - analytical approach. Ethical Considerations: This article is fully committed to the principles of ethics, honesty, privacy rights and the principle of tangible-intellectual property. The aspects of library studies, including textual authenticity, honesty and trustworthiness, have been observed. Results: From a jurisprudential perspective, in cases where the mother's life is endangered by the continuation of the fetus, it is permissible both before and after the ensoulment. In a case where the mother's health is endangered by the continuation of the fetus, it falls under the purview of paragraph C of the aforementioned article before ensoulment and abortion is permissible. After ensoulment, the evidence that indicates the permissibility of legitimate defense, by extension and a fortiori, includes this case. The abortion of a retarded or malformed fetus before ensoulment falls under the category of hardship (haraj) and is covered by paragraph C of the aforementioned article and abortion is permissible. After ensoulment, since the diagnosis of malformation is a new matter, it is an exception to the generality of the narrations and abortion is permissible. In cases of abortion resulting from rape, it is permissible before ensoulment but not permissible after ensoulment. Conclusion: The findings indicate that the mentioned law is not innovative in relation to abortion and only Summarizes the previous laws hence the problems and dilemmas regarding cases where the age of the fetus is more than 4 months and the life or health of the child is born with a defective nature and it is the result of fornication it still remains and for this reason it must be corrected. Please cite this article as: Rozbahani M, Vatani A. Critism of Legal Jurisprudence on Abortion in the Law on Family and Youth Protection Approved in 2021. Medical Law Journal. 2025; 19: e16.</div> قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت, سقط جنین, حرج, دفاع مشروع Family and Youth Protection Law, Abortion, Embarrassment Legitimate Defense 232 249 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2313-1&slc_lang=fa&sid=1 Mojgan Rozbahani مژگان روزبهانی rozbahanimojgan303@gmail.com 100319475328460015122 0009-0004-5797-0793 Yes Department of Criminal Law, Faculty of Law and Political Sciences, Kharazmi University, Karaj, Iran. گروه آموزشی حقوق جزا، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران. Amir Vatani امیر وطنی 100319475328460015123 100319475328460015123 No Department of Criminal Law, Faculty of Law and Political Sciences, Kharazmi University, Karaj, Iran. گروه آموزشی حقوق جزا، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.