Medical Law Journal

fa مسئولیت کیفری ناشی از قاچاق دارو توسط مؤسسات و شرکت‌های دارویی از رهگذر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز Criminal Liability for Drug Smuggling by Pharmaceutical Companies and Institutions through the Law on Combating Goods and Currency Smuggling پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: قاچاق دارو از جمله جرائمی است که به دلایل مختلف، از جمله سود سرشار برای مرتکبین، علیه نظام پزشکی و اقتصادی تحقق پیدا می‌کند و در اثر آن افراد زیادی از نظر اقتصادی، بهداشتی و درمانی متضرر می‌شوند. این قبیل جرائم گاهی به صورت جزئی توسط اشخاص حقیقی تحقق پیدا می‌کند و گاه نیز اشخاص حقوقی در قالب مؤسسات، شرکت‌ها و ادارات مرتبط با دارو مرتکب آن می‌شوند. به یقین آثار سوء نوع اخیر در مقایسه با قاچاق دارو توسط اشخاص حقیقی بسیار بیشتر خواهد بود، بنابراین کشف، تعقیب و مجازات این قبیل از مؤسسات ضروری است. هدف از انجام چنین پژوهشی در وهله اول بررسی مجازات‌های پیش‌بینی‌شده در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، برای اشخاص حقوقی نظیر مؤسسات و شرکت‌های دارویی در قبال قاچاق دارو است و در وهله دوم شناسایی چالش‌ها، معایب و ابهامات قانونی موجود در خصوص مجازات‌های مقرر برای مؤسسات و شرکت‌های دارویی و اشخاص حقیقی دخیل در جرم این مؤسسات می‌باشد. در نهایت نیز راهکارهایی در خصوص مرتفع‌نمودن این چالش‌ها و ابهامات ارائه خواهد شد. روش: در این پژوهش تلاش شده است شرایط تحقق مسئولیت کیفری در خصوص مؤسسات پزشکی و دارویی در زمینه قاچاق دارو مورد بررسی قرار گرفته، چالش‌ها و خلأهای قانونی در مجازات این اشخاص مشخص شده و در نهایت راهکارهایی برای آن ارائه گردد. ملاحظات اخلاقی: در تمامی مراحل نگارش صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته‌ها: در قاچاق کالاهای ممنوعه‌ای چون دارو، برخی اشخاص حقوقی مثل مؤسسات و شرکت‌های دارویی می‌توانند به فراخور شرایط و ماهیت کاری خود، مرتکب این قبیل جرائم شوند. در تحقق مسئولیت کیفری، این اشخاص تابع قوانین عام کیفری خواهند بود، اما در تعیین مجازات برای آن‌ها اولویت با قوانینی چون قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز خواهد بود. نتیجه‌گیری: در نظام کیفری ایران، قاچاق دارو در زمره قاچاق کالاهای ممنوعه قرار گرفته است و قانونگذار مجازاتی متفاوت از سایر کالاهای قاچاق را برای آن در نظر گرفته است، به نحوی که در خصوص اشخاص حقوقی چون مؤسسات و شرکت‌های دارویی که مرتکب قاچاق دارو شوند، شدیدترین مجازات یعنی انحلال پیش‌بینی شده است. این نوع از مجازات آثار منفی و مثبت خاص خود را دارد. اعمال مجازات‌های پیش‌بینی‌شده برای مؤسسات و شرکت‌های دارویی مانع مجازات اشخاص حقیقی دخیل در جرم قاچاق دارو نخواهد شد و با توجه به قوانین مربوطه علاوه بر مؤسسات و شرکت‌های دارویی نماینده قانونی یا مدیر این قبیل مؤسسات نیز در صورت تحقق شرایط پیش‌بینی‌شده در قانون، قابل مجازات خواهند بود. برخی از مجازات‌های پیش‌بینی‌شده در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مانند جزای نقدی بازدارندگی‌های لازم در خصوص قاچاق را نداشته و اهداف مجازات‌ها را به طور کامل محقق نخواهد کرد، لیکن برخی دیگر از مجازات‌ها مانند انتشار حکم محکومیت مؤسسات و شرکت‌های دارویی مرتکب قاچاق، در زمینه شناسایی و رسواکنندگی این اشخاص تأثیر بالاتری خواهد داشت. از نظر فرایند دادرسی نیز به نظر می‌رسد در خصوص رسیدگی به جرائم مرتبط با امور پزشکی فرایند یک دادرسی کیفری افتراقی ضروری است، هرچند در حال حاضر در نظام کیفری ایران به صورت کامل و جدی اجرایی نمی‌شود.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Drug smuggling is one of the crimes that is realized against the medical and economic system for various reasons, including the high profits for the perpetrators and as a result, many people from the society suffer economically, healthily and medically. Such crimes are sometimes partially realized by natural persons and sometimes they are committed by legal persons in the form of institutions, companies and departments related to medicine. For sure, the ill effects of the latter type will be much more compared to drug smuggling by natural persons, so it is necessary to discover, prosecute and punish this kind of institutions. The purpose of conducting such a research is, first of all, to examine the punishments foreseen in the anti-trafficking law for legal entities such as institutions and pharmaceutical companies for drug smuggling and secondly, to identify the challenges, disadvantages and legal ambiguities regarding The prescribed punishments are for pharmaceutical institutions and companies and natural persons involved in the crime of these laws. Finally, solutions will be provided to resolve these challenges and ambiguities. Method: In this research, it has been tried to investigate the conditions of realization of criminal responsibility regarding medical and pharmaceutical institutions in the field of drug smuggling, legal challenges and loopholes in punishing these persons have been determined and finally, solutions have been provided. Ethical Considerations: Honesty and trustworthiness have been observed in all stages of writing. Results: In the smuggling of prohibited goods such as drugs, some legal entities such as pharmaceutical institutions and companies can commit such crimes based on their working conditions and nature. In realizing criminal liability, these persons will be subject to general criminal laws, but in determining their punishment, priority will be given to laws such as the Law on Combating Goods and Currency Smuggling. Conclusion: In Iran's criminal system, drug smuggling is included in the category of prohibited goods smuggling and the legislator has considered a different punishment for it than other smuggled goods, in such a way that in the case of legal entities such as pharmaceutical institutions and companies who commit drug smuggling The most severe punishment is liquidation. This type of punishment has its own negative and positive effects. Applying the prescribed punishments to pharmaceutical institutions and companies will not prevent the punishment of natural persons involved in the crime of drug trafficking and according to the relevant laws, in addition to pharmaceutical institutions and companies, the legal representative or manager of such institutions, if the stipulated conditions are met They will be punishable by law. Some of the punishments provided in the law to combat the smuggling of goods and currency, such as fines, do not have the necessary deterrents regarding smuggling and will not fully achieve the goals of the punishments, but some other punishments, such as the publication of convictions of institutions and Pharmaceutical companies committing smuggling will have a greater impact in the field of identifying and scandalizing these people. From the point of view of the judicial process, it seems that the process of a differential criminal trial is necessary in dealing with crimes related to medical affairs, although currently it is not fully and seriously implemented in the criminal system of Iran. Please cite this article as: Chegini H. Criminal Liability for Drug Smuggling by Pharmaceutical Companies and Institutions through the Law on Combating Goods and Currency Smuggling. Medical Law Journal. 2025; 19: e2. </div> مسئولیت کیفری, مؤسسات پزشکی, قاچاق دارو, شرکت دارویی Criminal Liability, Medical Institutions, Drug Trafficking, Pharmaceutical Company 14 30 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2147-2&slc_lang=fa&sid=1 Hamed Chegini حامد چگینی : hamed.chegini@malayeru.ac.ir 100319475328460015229 100319475328460015229 Yes Department of Law, Faculty of Law and Human Sciences, Malayer University, Malayer, Iran گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Fereydon Jafari فریدون جعفری 100319475328460015230 100319475328460015230 No Department of Law, Faculty of Humanities , Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. Seyed Sajjad Kazemi سیدسجاد کاظمی 100319475328460015231 100319475328460015231 No Department of Law, Faculty of Literature and Human Sciences, Malayer University, Malayer, Iran گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران