Medical Law Journal

fa چالش‌های حقوقی انتقال مالکیت و مدیریت در خصوصی‌سازی ایران در حوزه دارویی و درمانی Legal Challenges of Transfer of Ownership and Management in Privatization of Iran in the Pharmaceutical and Medical Sector پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: سلامت، یک حوزه بسیار بنیادین عمومی تلقی می‌شود که دولت‌ها حتی تا به امروز در ارتباط با خصوصی‌سازی یا تحت اختیار خودبودن، تردیدهای اساسی دارند و حتی دیده می‌شود که در پیشرفته‌ترین کشورها، از جمله ایالات متحده آمریکا، این اختلاف نظر وجود دارد. در طول دهه‌های گذشته، ظرفیت و توانمندی‌هایی که دولت به منظور ارائه خدمات سلامت داشته است، مورد بازبینی‌های مکرر قرار گرفته است. با این حال، امکانات دولتی در حوزه ارائه خدمات سلامت و درمان، ناکافی بوده، ضمن اینکه ارائه خدمات دولتی در حوزه مزبور، با کیفیت پایین همراه است. خصوصی‌سازی را می‌توان تلاشی در جهت پررنگ‌کردن نقش بازار در مقابل تصمیم‌های دولت به عنوان کارگزار اقتصادی دانست. در واقع مفهوم خصوصی‌سازی گسترده‌تر از تغییر صرف مالکیت بنگاه‌های تولیدی است. اندیشه اصلی در تفکر خصوصی‌سازی، حاکم‌کردن مکانیزم بازار بر تصمیم‌های اقتصادی است که نتیجه آن ایجاد فضای رقابتی برای بنگاه‌های خصوصی می‌باشد و از این طریق کارایی بنگاه‌ها نسبت به بخش عمومی ارتقا پیدا می‌کند. خصوصی‌سازی یک سیاست اقتصادی جهت تعادل‌بخشیدن بین دولت و بازار و البته بیشتر به نفع بازار است. در کل خصوصی‌سازی به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که در قالب آن سطوح مختلف کنترل مالکیت و مدیریت از دست بخش دولتی خارج و جهت سرمایه‌گذاری بیشتر و کارامدتر به دست بخش خصوصی سپرده می‌شود که این کار را می‌توان از طریق تدابیر سازمانی، تدابیر عملیاتی و تدابیر مالکیتی به انجام رساند. خصوصی‌سازی در شرایطی بیشترین تأثیر را دارد که بخشی از یک برنامه وسیع‌تر اصلاح اقتصادی و توسعه بخش خصوصی باشد. مزایای خصوصی‌سازی وقتی تأمین می‌شود که دولت ایجاد محیط رقابتی را تضمین کند. روش: روش تحقیق در این مقاله به صورت توصیفی ـ تحلیلی است. در این راستا، از منابع معتبر کتابخانه‌ای اعم از منابع دست اول، یعنی قوانین و مقرراتی که ناظر بر خصوصی‌سازی در حوزه دارویی و درمانی هستند از یکسو و منابع دست دوم، یعنی دکترین و نظریاتی که در حوزه خصوصی‌سازی در بخش پزشکی و دارویی وجود دارد، بهره گرفته می‌شود. ملاحظات اخلاقی: در این راستا، اصول امانتداری علمی، عدم سرقت علمی و اصالت متن در این تحقیق مورد رعایت قرار گرفته است. یافته‌ها: با توجه به مفاد قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44، به نظر می‌رسد که عمده موارد خصوصی‌سازی در بخش سلامت و درمان، در حوزه‌های پشتیبانی و خدمات فنی و مهندسی صورت گرفته است و کمتر در حوزه بیمارستان داری یا خرید خدمات گسترده سلامت و درمان از بخش خصوصی ورود پیدا کرده است، البته این بدان‌معنا نیست که بیمارستان‌های خصوصی در کشور از پس از فرآیند خصوصی‌سازی در بخش سلامت و درمان، پدید نیامده است، بلکه به این معناست که محدودکردن تصدی‌گری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به صورت کامل صورت نپذیرفته است. نتیجه‌گیری: در واقع پژوهشگران بسیاری مدعی هستند که خصوصی‌سازی منجر به توسعه بیشتر بازار سهام می‌شود، اما تعداد اندکی از آنان پژوهشی تجربی در مورد ساز و کار تأثیرگذاری خصوصی‌سازی بر توسعه بازار سهام انجام داده‌اند. در این پژوهش ابتدا چالش‌های حقوقی در انتقال مالکیت و خصوصی‌سازی و چالش‌های حقوقی اصل 44 عوامل مؤثر بر توسعه بازار معرفی شده و سپس تأثیر خصوصی‌سازی بر مشخصه‌های اصلی توسعه بازار و معیارهای کمی آن‌ها، نقش واسطه‌ای ریسک سیاسی در ارتباط بین خصوصی‌سازی و توسعه بازار و در نهایت نقش آزادسازی به عنوان سیاست مکمل خصوصی‌سازی در توسعه بازار مورد بررسی قرار گرفته است.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Health is considered a very fundamental public sector that governments have fundamental doubts about privatization or being under their control even to this day and it is even seen that this disagreement exists in the most advanced countries, including the United States of America. Over the past decades, the capacity and capabilities that the government has had to provide health services have been repeatedly reviewed. However, government facilities in the field of providing health and medical services have been inadequate, while the provision of government services in this field is associated with low quality. Privatization can be considered an attempt to enhance the role of the market in relation to government decisions as an economic agent. In fact, the concept of privatization is broader than simply changing the ownership of production enterprises. The main idea in the privatization thinking is to make the market mechanism dominate economic decisions, which results in creating a competitive environment for private enterprises and in this way, the efficiency of enterprises is improved compared to the public sector. Privatization is an economic policy to balance the government and the market and of course, more in favor of the market. In general, privatization is a set of measures in which various levels of ownership and management control are transferred from the government to the private sector for greater and more efficient investment. This can be done through organizational measures, operational measures and ownership measures. Privatization has the greatest impact when it is part of a broader program of economic reform and private sector development. The benefits of privatization are provided when the government ensures the creation of a competitive environment. Method: The research method in this article is descriptive-analytical. In this regard, reliable library sources, including primary sources, namely laws and regulations that govern privatization in the pharmaceutical and therapeutic fields, on the one hand and secondary sources, namely doctrines and theories that exist in the field of privatization in the medical and pharmaceutical sectors, are used. Ethical Considerations: In this regard, the principles of scientific trustworthiness, non-plagiarism and originality of the text have been observed in this research. Results: According to the provisions of the Law on the Implementation of General Policies, Article 44, it seems that most cases of privatization in the health and treatment sector have been carried out in the areas of support and technical and engineering services and less in the area of hospital management or purchasing extensive health and treatment services from the private sector. Of course, this does not mean that private hospitals have not emerged in the country after the privatization process in the health and treatment sector, but rather it means that the limitation of the Ministry of Health, Medical Treatment and Education's tenure has not been fully implemented. Conclusion: In fact, many researchers claim that privatization leads to further development of the stock market, but few of them have conducted empirical research on the mechanism of the impact of privatization on the development of the stock market. In this study, first, the legal challenges in the transfer of ownership and privatization and the legal challenges of Article 44, the factors affecting market development, are introduced and then the impact of privatization on the main characteristics of market development and their quantitative criteria, the mediating role of political risk in the relationship between privatization and Please cite this article as: Hasannia A, Radpour AR, Eslami V. Legal Challenges of Transfer of Ownership and Management in Privatization of Iran in the Pharmaceutical and Medical Sector. Medical Law Journal. 2025; 19: e18.</div> چالش حقوقی, حوزه درمان و پزشکی, انتقال مالکیت, اصل 44, خصوصی‌سازی, ریسک سرمایه, دولتی Legal Challenge, Medical Field, Transfer of Ownership, Article 44, Privatization, Capital Risk, Government 264 274 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2322-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hasannia امیر حسن‌نیا amir.hasannia1984@gmail.com 100319475328460014639 0009-0001-5882-3427 Yes Department of Private Law, Chalus Branch, Islamic Azad University, Chalus, Iran; Member of the Mazandaran Province Judiciary Lawyers Center, Sari, Iran گروه حقوق خصوصی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران؛ عضو مرکز وکلای قوه قضاییه استان مازندران، ساری، ایران Ali Reza Radpour علیرضا رادپور 100319475328460014640 100319475328460014640 No Department of Private Law, Chalus Branch, Islamic Azad University, Chalus, Iran. گروه حقوق خصوصی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران. Vali Eslami ولی اسلامی 100319475328460014641 100319475328460014641 No Department of Law, Chalus Branch, Islamic Azad University, Chalus, Iran گروه حقوق، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.