Medical Law Journal

fa ارزیابی مبانی، الزامات و جایگاه مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به نمایندگی از دولت در قبال وضع و عدم وضع مقرراتگذاری امور بهداشت و درمان Assessment of the Principles, Requirements and Status of Civil Liability of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education for the Establishment and Non-Establishment of Regulations in Health and Treatment Matters پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب اختیارات و صلاحیت‌هایی که از طرف قانونگذار بدان‌ها تفویض شده است، حق وضع قوانین و مقررات در چهارچوب این اختیارات و صلاحیت‌ها را دارند. با این حال، این وضع قوانین و مقررات ممکن است که خساراتی را متوجه حقوق اشخاص اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نماید. در این چنین فرضی است که مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ناشی از مقرره‌گذاری مطرح می‌گردد. اهداف تحقیق حاضر عبارتند از: اولاً شناسایی مبانی مسئولیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در قبال وضع مقرراتگذاری در امور بهداشت و درمان؛ ثانیاً تبیین الزامات و جایگاه مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در قبال وضع و عدم وضع مقرراتگذاری امور بهداشت و درمان. روش: روش تحقیق در مقاله حاضر، توصیفی ـ تحلیلی است و در این راستا، از منابع معتبر کتابخانه‌ای اعم از قوانینی که در حوزه مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وجود دارد و منابع دست دوم بهره گرفته می‌شود. ملاحظات اخلاقی: این تحقیق بر پایه رعایت أصول امانتداری علمی، عدم تبعیض و عدم جانبداری علمی و بر پایه اصالت به رشته تحریر درآمده است. یافته‌ها: با توجه به ماده 11 قانون مسئولیت مدنی 1339 و ماده 8 قانون مدیریت خدمات کشوری 1386 در دو حالت وضع مقررات و قوانین که در راستای انجام امور حاکمیتی انجام شده باشد، اما برای تأمین منافع اجتماعی لازم و ضروری نباشد و همچنین در زمینه وضع قوانین و مقررات در امور تصدی‌گری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در صورتی که خسارتی متوجه حقوق اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی گردد، بایستی مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را متصور بود. نتیجه‌گیری: با این حال، به نظر می‌رسد رویه اداری و قضایی ایران، رویکرد همسویی با این دیدگاه نداشته و از این رو، اگرچه با توجه به تحولات مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اصل بر مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ناشی از مقرره‌گذاری است، اما در نظام حقوقی ایران این اصل کاملاً پذیرفته نشده است و فقط مسئولیت مدنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ناشی از وضع قوانین مغایر شرع و مقررات خلاف موازین شرع و تا حدودی مغایرقانون و خارج از اختیارات مرجع وضع پیش‌بینی شده است.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: The Ministry of Health, Treatment and Medical Education, by virtue of the powers and authorities delegated to them by the legislator, has the right to establish laws and regulations within the framework of these powers and authorities. However, this establishment of laws and regulations may cause damage to the rights of individuals, including natural or legal persons. It is in this context that the civil liability of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education arising from the establishment of regulations is raised. The objectives of the present study are, first, to identify the principles of the responsibility of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education for the establishment of regulations in health and treatment matters and second, to explain the requirements and status of the civil liability of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education for the establishment and non-establishment of regulations in health and treatment matters. Method: The research method in this article is descriptive-analytical and in this regard, reliable library sources, including laws in the field of civil liability of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education and second-hand sources are used. Ethical Considerations: This research was written based on the principles of scientific trustworthiness, non-discrimination and scientific impartiality and on the basis of originality. Results: According to Article 11 of the Civil Liability Law of 1339 and Article 8 of the Civil Service Management Law of 1386, in two cases of establishing regulations and laws that are carried out in the course of carrying out governance affairs but are not necessary and essential to ensure social benefits and also in the field of establishing laws and regulations in the matters of tenure of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education, if any damage is caused to the rights of individuals, both natural and legal, the civil liability of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education should be assumed. Conclusion: However, it seems that the Iranian administrative and judicial practice does not have an approach in line with this view. Therefore, although, considering the developments in the civil liability of the Ministry of Health, Medical Treatment and Education, the principle of the civil liability of the Ministry of Health, Medical Treatment and Education is due to the regulation, this principle has not been fully accepted in the Iranian legal system and only the civil liability of the Ministry of Health, Medical Treatment and Education is foreseen due to the establishment of laws contrary to Sharia and regulations contrary to Sharia standards and to some extent contrary to the law and outside the powers of the issuing authority. Please cite this article as: Sadeghi E, Ostvar Sangari K, Shojaeeian KH, Farrokhi Z. Assessment of the Principles, Requirements and Status of Civil Liability of the Ministry of Health, Treatment and Medical Education for the Establishment and Non-Establishment of Regulations in Health and Treatment Matters. Medical Law Journal. 2025; 19: e20.</div> مسئولیت مدنی, وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشکی, مقرره‌گذاری, دیوان عدالت اداری, حاکمیت, مصونیت Civil Liability, Ministry of Health, Medical Treatment and Education, Regulation, Administrative Court of Justice, Sovereignty, Immunity 290 311 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2362-2&slc_lang=fa&sid=1 Esmaeil Sadeghi اسماعیل صادقی 100319475328460015622 100319475328460015622 No Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران Kourosh Ostvar Sangari کوروش استوار سنگری kourosh_ostovar_s@yahoo.com 100319475328460015623 100319475328460015623 Yes Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran . گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران Khadijeh Shojaeeian خدیجه شجاعیان 100319475328460015624 100319475328460015624 No Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran . گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران Zohreh Farrokhi زهره فرخی 100319475328460015625 100319475328460015625 No Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran . گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران