Medical Law Journal

fa مبانی مداخله دولت در تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری در حوزه کالاهای پزشکی و سلامت با تأکید بر قانون بورس و اوراق بهادار ایران Principles of Government Intervention in Market Regulation and Mandatory Pricing in the Field of Medical and Health Goods with Emphasis on the Iranian Stock Exchange and Securities Law پژوهشي Original Article زمینه و هدف: یکی از مهم‌ترین کالاهایی که در بازار بورس کالاها ارائه می‌شوند، کالاهای پزشکی هستند، ضمن اینکه شرکت‌های سهامی نیز که در زمینه فعالیت‌های پزشکی و درمانی هستند، سهام خود را در بازار بورس ارائه می‌نمایند. با این حال، نظر به اهمیتی که کالاهای پزشکی و سلامت برای شهروندان دارد، ممکن است که دولت بنا به صلاحیت‌ها و اختیاراتی که برای ورود به بازار سرمایه دارد، در آن مداخله نماید. تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات یکی از مسائل بسیار راهبردی هم در علم اقتصاد هم در علم حقوق و هم در فقه امامیه است، اگرچه در لیبرال‌ترین حکومت‌ها، مداخلاتی در حوزه تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات صورت می‌گیرد، اما ماهیت، شرایط و مبانی تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات در هر یک از نظام‌های حقوقی با یکدیگر متفاوت است. اهدافی که در این تحقیق دنبال می‌شوند اولاً تبیین مبانی مداخله دولت در تنظیم بازار کالاهای پزشکی و سلامت؛ ثانیاً بررسی ابعاد مختلف رویکرد قانون بورس و اوراق بهادار ایران نسبت به کالاهای پزشکی و سلامت. روش: روش تحقیق در این مقاله، توصیفی ـ تحلیلی است. در این راستا، از منابع معتبر کتابخانه‌ای به ویژه قانون بورس و اوراق بهادار ایران و ارتباط آن با حوزه کالاهای پزشکی و سلامت استفاده می‌شود. ملاحظات اخلاقی: در این تحقیق، ملاحظات اخلاقی اعم از عدم تبعیض، رعایت اصل امانتداری علمی، تضمین اصالت متن و عدم سرقت علمی مورد تبعیت قرار گرفته است و کلیه عبارت‌هایی که به نوشتارهایی دیگر تعلق دارند، با ذکر منبع اصلی آن‌ها مورد احترام قرار گرفته‌اند. یافته‌ها: در نظام تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات بر مبنای اصل چهارم قانون اساسی که کلیه قوانین و مقررات باید مبتنی بر فقه امامیه باشند، تصریح می‌شود که قواعدی مانند نفی سبیل، احترام به جان و مال مسلمانان و قاعده لاضرر باید در حوزه تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات در نظام حقوقی ایران پیاده شود، اگرچه در حوزه نرخ‌گذاری تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات، امروزه بر اساس برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران، تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات به صورت مدیریت شناورشده صورت می‌پذیرد، اما آنچه که در ماهیت در حال اجراشدن است، تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات کنترلی بوده است. نتیجه‌گیری: در هر صورت، نتیجه تحقیق حاضر مبتنی بر این امر است که: ضوابط حاکم بر تعیین تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات سلامت‌محور توسط دولت از نظر حقوقی ـ اقتصادی مواردی مانند قوانین بالادستی، قوانین عادی، دستورالعمل‌های بانک مرکزی و نیز نرخ تورم، نرخ تولید ناخالص داخلی، مصلحت‌های اقتصادی، اجتماعی، نرخ‌گذاری‌های جهانی تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات و... می‌باشد. روش‌های تعیین تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات به سه صورت کلی، یعنی تنظیم بازار و قیمت‌گذاری دستوری کالاها و خدمات باثبات، قیمت‌گذاری شناور کالاها و خدمات و قیمت‌گذاری شناور کالاها و خدمات مدیریت شده است.   Background and Aim: One of the most important goods offered on the commodity exchange market is medical goods, while joint-stock companies that are involved in medical and therapeutic activities also offer their shares on the stock exchange market. However, given the importance of medical and health goods for citizens, it is possible for the government to intervene in it based on the competencies and powers it has to enter the capital market. Market regulation and mandatory pricing of goods and services is one of the most strategic issues in both economics and law and Imami jurisprudence.. The objectives pursued in this research are, first, to explain the principles of government intervention in regulating the medical and health goods market, second, to examine the various aspects of the approach of the Iranian Stock Exchange Law towards medical and health goods Method: The research method in this article is descriptive-analytical. In this regard, reliable library sources are used, especially the Iranian Stock Exchange Law and its relationship with the field of medical and health goods. Ethical Considerations: In this research, ethical considerations including non-discrimination, observance of the principle of scientific integrity, guaranteeing the authenticity of the text and non-plagiarism have been followed and all phrases that belong to other writings have been respected by mentioning their original source. Results: In the system of market regulation and mandatory pricing of goods and services, based on the fourth principle of the constitution, which states that all laws and regulations must be based on Imami jurisprudence, it is stipulated that rules such as the rejection of the mustache, respect for the life and property of Muslims and the rule of doing no harm must be implemented in the field of market regulation and mandatory pricing of goods and services in the Iranian legal system. Although in the field of market regulation and mandatory pricing of goods and services, today, based on the Fourth Development Plan of the Islamic Republic of Iran, market regulation and mandatory pricing of goods and services is carried out in the form of floating management, what is being implemented in essence is market regulation and mandatory pricing of goods and services. Conclusion: In any case, the result of the present study is based on the fact that: the criteria governing the determination of market regulation and mandatory pricing of health-oriented goods and services by the government from a legal-economic perspective are such things as upstream laws, ordinary laws, central bank guidelines, as well as inflation rates, gross domestic product rates, economic and social interests, global market regulation and mandatory pricing of goods and services, etc.. Please cite this article as: Najafi SAA, Ostovar Sangari K, Shojaeian KH. Principles of Government Intervention in Market Regulation and Mandatory Pricing in the Field of Medical and Health Goods with Emphasis on the Iranian Stock Exchange and Securities Law. Medical Law Journal. 2025; 19: e30. تنظیم بازار, کالاهای پزشکی, خدمات سلامت, مداخله دولت, قیمت‌گذاری دستوری Market Regulation, Medical Goods, Health Services, Government Intervention, Mandatory Pricing 439 450 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2378-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Amir Ardalan Najafi سیدامیراردلان نجفی 100319475328460014815 100319475328460014815 No Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran. گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران. Kourosh Ostovar Sangari کوروش استوارسنگری Kourosh_ostovar_s@yahoo.com 100319475328460014816 100319475328460014816 Yes Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran. گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران. Khadijeh Shojaeian خدیجه شجاعیان 100319475328460014817 100319475328460014817 No Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran. گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.