Medical Law Journal

fa جایگاه رضایت آگاهانه در به کارگیری هوش مصنوعی در فرآیند درمان The Role of Informed Consent in the Use of Artificial Intelligence in the Treatment Process پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;"> زمینه و هدف: اختلاف و نزاع در ماهیت و چیستی رضایت آگاهانه، اعتبار و جایگاه هوش مصنوعی در نظام سلامت را به چالش کشانده است. هوش مصنوعی در مراحل مختلف درمان از جمله تشخیص، جراحی، پیش‌بینی خطرات و... می‌تواند نقش‌آفرینی نماید. کارایی و قدرت ماشین‌ها، فرضیه امکان‌سنجی به کارگیری هوش مصنوعی در فرآیند درمان بدون رضایت بیماران را مورد توجه نگارنده قرار داده است. روش: روش نگارش حاضر، توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای می‌باشد. ملاحظات اخلاقی: نوشتار پیش‌ رو به اصول اخلاقی، رازداری، صداقت و اصل مالکیت مادی ـ معنوی پایبند می‌باشد. یافته‌ها: رویکرد سنتی معیارهای رضایت آگاهانه، اعم از دیدگاه انتظارات بیمار یا پزشک متعارف و معقول، مبتنی بر اصل خودمختاری بشر است. مفهوم حاکمیت اراده و خودمختاری به گونه‌ای است که تصمیمات انسان‌ها جهان‌شمول و کلی است و از منطق عقلایی پیروی می‌نماید، لذا اشخاص نمی‌توانند به بهانه مالکیت مطلق بر جسم هرگونه تصمیمات نابخردانه‌ای را اتخاذ و انتظار تبعیت درمانگران از انتخاب آن‌ها را داشته باشند، اما در نگاه دیگر، حاکمیت اراده به صورت مطلق تفسیر می‌گردد و رضایت اشخاص در به کارگیری هوش مصنوعی در فرآیند درمان ضروری است. نتیجه‌گیری: معیار تشخیص نقض رضایت آگاهانه، اراده بشر است. به این معنا که اگر به هر نحوی از انحا، کاربست هوش مصنوعی در درمان مغایر با اراده نوعی و جمعی یا مصلحت و غبطه بیمار باشد، عدم اطلاع‌رسانی آن، مصداق نقض رضایت آگاهانه است، در غیر این صورت (مفیدبودن هوش مصنوعی)، مصلحت و اراده نوعی بشر حاکم بر تصمیمات فردی بیمار خواهد شد، هرچند استفاده از ماشین اطلاع‌رسانی نگردد. ضروری است نهاد یا سازمان‌های ذی‌ربط، اعتبار یا عدم کارایی هوش مصنوعی را صراحتاً اعلام نمایند و قوه مقننه رویکرد و نگرش خود را در قالب قوانین و مقررات انتشار نماید.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: The difference and conflict in the nature and what constitutes informed consent has challenged the credibility and position of artificial intelligence in the health system. Artificial intelligence can play a role in various stages of treatment, including diagnosis, surgery, risk prediction, etc. The efficiency and power of machines have drawn the author's attention to the hypothesis of assessing the feasibility of using artificial intelligence in the treatment process without the consent of patients. Method: The present writing method is descriptive-analytical and the data collection method is library. Ethical Considerations: The present article adheres to the principles of ethics, confidentiality, honesty and the principle of material-moral ownership. Results: The traditional approach to informed consent criteria, including the perspective of the patient's or doctor's expectations, is based on the principle of human autonomy. The concept of sovereignty of will and autonomy is such that human decisions are universal and general and follow rational logic. Therefore, individuals cannot make any unwise decisions under the pretext of absolute ownership of the body and expect therapists to follow their choices. However, from another perspective, the sovereignty of the will is interpreted as absolute and the consent of individuals in using artificial intelligence in the treatment process is necessary. Conclusion: The present article concludes with a descriptive-analytical approach that the criterion for identifying the violation of informed consent is human will. This means that if in any way, the use of artificial intelligence in treatment is contrary to the specific and collective will or the patient's interest and envy, the failure to inform about it is an example of a violation of informed consent. Otherwise (the usefulness of artificial intelligence), the specific interest and will of humans will govern the patient's individual decisions, even if the machine is not used to provide information. It is essential that the relevant institution or organizations clearly state the validity or ineffectiveness of artificial intelligence, and that the legislature publish its approach and attitude in the form of laws and regulations. Please cite this article as: Esmaeilpour MA. The Role of Informed Consent in the Use of Artificial Intelligence in the Treatment Process. Medical Law Journal. 2025; 19: e75.</div> حاکمیت اراده, رضایت آگاهانه, معیار ذهنی,معیار عینی, هوش مصنوعی Formula of Autonomy, Informed Consent, Subjective Criterion, Objective Criterion, Atificial Intelligence 1231 1244 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2237-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Amin Esmaeilpour محمدامین اسمعیل‌پور maesmaeilpour@yahoo.com 100319475328460015245 0009-0007-0410-8026 Yes Department of Law, Faculty of Law, University of Science and Culture, Tehran, Iran. گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.