Medical Law Journal

fa نقد سیاست جنایی تقنینی ایران در قبال سقط جنین؛ جستاری تطبیقی Criticism of Iran's Legislative Criminal Policy towards Abortion; A Comparative Study پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: سقط جنین از مسائل مناقشه‌برانگیز حقوق کیفری و سیاستگذاری اجتماعی است که در پیوندی تنگاتنگ با حقوق مدنی زنان، اخلاق پزشکی، نظام سلامت و حمایت‌های اجتماعی قرار دارد. در حقوق ایران، اگرچه مقررات متعددی در حمایت از جنین وجود دارد، اما تعارضات تقنینی، پراکندگی هنجاری، فقدان سیاست‌های حمایتی منسجم و ضعف ضمانت‌های اجرایی، مانع شکل‌گیری یک سیاست جنایی کارآمد و پیشگیرانه شده و در عمل به تداوم سقط جنین جنایی انجامیده است. تصمیم زنان درباره سقط جنین، به‌ شدت متأثر از عواملی چون امنیت شغلی، مرخصی زایمان، پوشش بیمه درمانی و توان اقتصادی است؛ امری که در نظام‌های حقوقی آمریکا و انگلستان نیز مورد توجه قرار گرفته و سیاست‌های جنایی این کشورها را با سیاست‌های رفاهی و سلامت عمومی پیوند زده است. هدف این مقاله، نقد سیاست جنایی تقنینی ایران در حمایت از جنین و مادر و مقایسه آن با رویکردهای آمریکا و انگلستان به‌ منظور ارائه الگویی واقع‌بینانه‌تر برای کاهش سقط جنین جنایی است. روش: پژوهش حاضر کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و تطبیقی است، بدین‌منظور، قوانین، مقررات کیفری، آرای فقهی و اسناد سیاستی مرتبط با سقط جنین در ایران با رویکرد انتقادی بررسی شده، سپس چهارچوب‌های حقوقی آمریکا و انگلستان از حیث نسبت میان کیفرگذاری، پیشگیری اجتماعی و حمایت‌های غیر کیفری مورد مطالعه تطبیقی قرار گرفته است. تحولات حقوقی پس از رأی Dobbs v. Jackson در حقوق آمریکا و نقش نظام سلامت عمومی و خدمات رفاهی در انگلستان، به عنوان دو نمونه شاخص در این مقایسه مد نظر بوده‌اند. ملاحظات اخلاقی: این مقاله به اصول اخلاقی از جمله صداقت، رعایت حقوق، رازداری و اصل مالکیت فکری کاملاً پایبند است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست جنایی ایران بیش از آنکه بر پیشگیری و حمایت اجتماعی متمرکز باشد، بر کیفرگذاری تأکید دارد و این کیفرگذاری نیز به‌ دلیل نبود انسجام تقنینی و ضعف اجرا، اثربخشی لازم را ندارد. حمایت کیفری از جنین بدون پشتیبانی همزمان از مادر، به تعمیق تعارض میان حقوق زن و جنین انجامیده است. در مقابل، در حقوق انگلستان و برخی ایالت‌های آمریکا، کاهش سقط جنین جنایی عمدتاً از طریق تقویت حمایت‌های اجتماعی، خدمات سلامت، مشاوره، مرخصی‌های زایمان و حمایت از مادران شاغل دنبال شده است. این تجارب نشان می‌دهد که سیاست جنایی مؤثر، نیازمند تلفیق ابزارهای کیفری با تدابیر حمایتی و مشارکت دولت و جامعه است. نتیجه‌گیری: کاهش سقط جنین جنایی در ایران مستلزم بازنگری اساسی در سیاست جنایی تقنینی و عبور از رویکرد صرفاً کیفری است. بدون توجه به زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی و حقوقی تصمیم زنان، تشدید مجازات‌ها نه‌تنها بازدارنده نخواهد بود، بلکه می‌تواند به گسترش سقط‌های پرخطر منجر شود. تجربه آمریکا و انگلستان نشان می‌دهد که سیاست جنایی موفق، بر توازن میان حمایت از جنین و حمایت از مادر و بر ترکیب کیفر، پیشگیری اجتماعی و سیاست‌های رفاهی استوار است. بر این اساس، تدوین سیاست‌های تقنینی هماهنگ و تقویت نظام‌های حمایتی از مادر و کودک در ایران ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Abortion is among the most contentious issues in criminal law and social policymaking, closely intertwined with women’s civil rights, medical ethics, public health systems and social support structures. In Iranian law, despite the existence of multiple regulations aimed at protecting the fetus, legislative conflicts, normative fragmentation, the absence of coherent supportive policies and weak enforcement mechanisms have hindered the formation of an effective and preventive criminal policy, thereby contributing in practice to the persistence of criminal abortion. Women’s decisions regarding abortion are strongly influenced by factors such as job security, maternity leave, health insurance coverage and economic capacity-considerations that have also received significant attention in the legal systems of the United States and England, where criminal policies are increasingly integrated with welfare and public health strategies. This article seeks to critically examine Iran’s legislative criminal policy in protecting both the fetus and the mother and to compare it with the approaches adopted in the United States and England in order to propose a more realistic framework for reducing criminal abortion. Method: This study employs a qualitative design grounded in documentary analysis and comparative methodology. Relevant statutes, criminal regulations, juristic opinions and policy documents concerning abortion in Iran are examined through a critical lens. Subsequently, the legal frameworks of the United States and England are comparatively analyzed with particular emphasis on the relationship between criminalization, social prevention and non-penal support mechanisms. Legal developments following the Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization decision in the United States, along with the role of the public health system and welfare services in England, are treated as two salient reference points in this comparison. Ethical Considerations: This Article has completely adhered to the moral principles such as honesty, respect for rights and confidentiality and the principle of intellectual property. Results: The findings indicate that Iran’s criminal policy prioritizes penalization over prevention and social support; moreover, this penal approach lacks sufficient effectiveness due to legislative inconsistency and weak implementation. Criminal protection of the fetus without concurrent support for the mother has intensified the tension between fetal rights and women’s rights. By contrast, in English law and in several U.S. states, the reduction of criminal abortion has largely been pursued through the expansion of social protections, healthcare services, counseling programs, maternity leave and support for working mothers. These experiences suggest that an effective criminal policy requires the integration of punitive instruments with supportive measures and the active participation of both the state and society. Conclusion: Reducing criminal abortion in Iran necessitates a fundamental reassessment of legislative criminal policy and a transition beyond a purely punitive paradigm. Without addressing the social, economic and legal contexts shaping women’s decisions, harsher penalties are unlikely to produce deterrence and may instead lead to an increase in unsafe abortions. The experiences of the United States and England demonstrate that a successful criminal policy rests on balancing fetal protection with maternal support and on combining punishment with social prevention and welfare policies. Accordingly, the formulation of coordinated legislative strategies and the strengthening of support systems for mothers and children constitute an unavoidable imperative in Iran. Please cite this article as: Khaghani Esfahani M, Abbasi M. Criticism of Iran's Legislative Criminal Policy towards Abortion; A Comparative Study. Medical Law Journal. 2025; 19: e71.  </div> سیاست جنایی, حمایت کیفری, سقط جنین, حقوق مادر وکودک Criminal Policy, Penal Protection, Abortion, Maternal and Child Rights 1080 1103 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-2050-4&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Khaghani Esfahani مهدی خاقانی اصفهانی khaghani@samt.ac.ir 100319475328460015445 100319475328460015445 Yes Institute for Research and Development in the Humanities (SAMT), Tehran, Iran پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران. Mahmoud Abbasi محمود عباسی 100319475328460015446 100319475328460015446 No Medical Ethics and Law Research Center, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.