Medical Law Journal

fa شبیه‌سازی انسانی از منظر فقه و اخلاق Human cloning from view point of ethics and Fiqh روزگاری مسائل فلسفی اساسی انسان پرسش‌هایی از این قبیل بود: انسان چیست؟ چرا به وجود آمده است؟ و به کجا خواهد رفت؟ اما پرسشی که بشر امروز خود را با آن خود مواجه می‌بیند و تمام اهل اندیشه را به پاسخ‌گویی فرا می‌خواند این است که‌: چگونه باید زیست؟ متفکران جهان همگی خود را مجاز به پاسخ‌گویی به پرسش مزبور می‌دانند ولی هرکدام از جنبه‌ای خاص بدان می‌پردازند، زیرا در جهان معاصر معرفت چنان چندگونگی و تکثری یافته است که هر بخش از آن متکفل برآوردن بخش خاصی از نیازهای انسان این جهانی است، و از این رهگذر است که فلسفه‌های مضاف ]‌مقصود از فلسفه‌های مضاف همانا «زیرشاخه‌های فلسفی» است که هر یک به نوعی به بدنه اصلی فلسفه پیوند خورده‌اند [پدید آمده‌اند. تفکر امروزین بشر صرفاً در پی آن نیست که همانند فیلسوفان سنتی «اصل وجود بماهو وجود» را موضوع تلاش عقلانی خویش قرار دهد، او به جای وجود، موجود را موضوع این تلاش قرار داده و آن را بخش بخش کرده و تمام تأملات خود را معطوف به بخش انسانی موضوع کرده است، آن هم به بخش خاص زندگی دنیوی و مادی او. در جهان معاصر انسان نگاه خویش را از آسمان برگرفته و به زمین دوخته است، و به جای اخلاق و سیاست و عرفان، از فلسفه‌های مضاف بر آنها سخن می‌گوید و از این رهگذر فکری برای انسان تعریفی تازه و برای رفتار و اخلاق وی اصولی جدید ارائه می‌دهد. اخلاق زیستی یکی از مباحث فلسفه‌های مضاف است، مباحثی که به تنظیم مناسبات میان زیست انسانی و فناوری می‌پردازند تا به نظام بایدها و نبایدهای مطرح در این حوزه سامان بخشند. اخلاق زیستی دو دهه است که در حوزه‌های فلسفه، الهیات، پزشکی، حقوق، جامعه‌شناسی و سیاست وارد گشته و به نحو میان‌رشته‌ای در حال فعّالیت است. مسأله شبیه‌سازی یکی از مسائل اخلاق زیستی است، که ساحتی فلسفی، کلامی، فقهی و حقوقی دارد. هرچند عالمان فن هنوز توان آن را نیافته‌اند تا این پدیده را عملا ًتحقق بخشند، چرا که شبیه‌سازی مسئله «شخصانیت» ویا «ذاتیت» انسان تولید شده با فنّاوری را زیر سؤال برده و بحرانی فلسفی پدید آورده، ولی تمامی متفکران دیگر رشته‌ها را نیز به‌گونه‌ای درگیر کرده است. زیرا همین سؤال فلسفی، جنبه کلامی، فقهی و حقوقی نیز می‌یابد و لذا عالمان دین را نیز به چالش کشیده و آنان را به انکار و یا قبول موضوع وامی‌دارد. پس اکنون سؤالات اساسی این‌ها هستند: الف‌ـ آیا بشر مجاز است تا در قلمرو آفرینش که کار خدا است، دست‌اندازی کند؟ ب‌ـ آیا این‌گونه اقدامات شرعاً حلال‌اند یا حرام؟ پ‌ـ آیا از دیدگاه و منظر موازین اخلاقی اقدامات مزبور موجّه هستند یا خیر؟ ت‌ـ آیا انسان تولید شده از طریق شبیه‌سازی همانند انسان معمولی است و همان آثار حقوقی بر او مترتب است؟ ث‌ـ آیا این‌گونه اقدامات با حفظ کرامت بشری ناسازگاری ندارد؟ There was a time that human’s main philosophic question was such as“ what is Human? What is the purpose of Humans creation? Where would humans go?” but the question that humans face today and the question that calls the scholars respond is “How shall we live? The scholars around the world allow themselves to answer this question but each one from a different aspect, that is because in todays world knowledge has such diversity and plurality that each part of it is responsible to meet a special part of humans in this life, that is why the further philosophies (the branches of philosophy, which are connected to the main body of philosophy), are raised. Humans today’s thoughts is not just attempting to consider the “principle of nature of existence” as the traditional philosophers do, he/she considers the existent instead of the existence, he/she has separated it to a few parts and has focused on the human part of the subject, specially the material part. In the modern word the human has took his eyes off the sky and has stared at the ground, and instead of ethics and politics and mysticism, he talks about further philosophies and that is how he  presents a new concept for humans and new principles for his manners and his behavior. Bioethics is one of the issues of further philosophies, issues which adjust the relationship between human biology and technology to bring order the dos and don’ts in this regard. It has been more than tow decades that bioethics has entered the fields of philosophy, theology, medicine, law, sociology and politics and it has had interdisciplinary activities. Human cloning is one of the issues of bioethics which has a philosophic, verbal, legal and juridical aspect. because human cloning has questioned the issue of personhood or substantiality of the human produced by technology , professionals are still not able to bring this concept to reality and it has made a philosophical crisis and has somehow involved scholars of other fields. Therefore the scholars of religion are also challenged to accept or deny the issue. Thus, the questions are as below: <ul> <li>Are humans allowed to interfere in creation of humankind which is gods will?</li> <li>Are these actions religiously lawful or unlawful?</li> <li>Are these actions justified from the view of ethics or not?</li> <li>Is the human being produced by human cloning is similar as regular humans and the same legal effect is would be applied on him or not?</li> <li>Do these actions conflict with preserving the Human’s munificence?</li> </ul> اخلاق زیستی, ژنوم انسانی, شبیه‌سازی, کلیسای کاتولیک, اصاله الاباحه, کرامت بشری Bioethics, Human Genome, Catholic Church, Permissiveness principle, Human munificence 11 24 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-173&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Mostafa Mohaghegh Damad سید مصطفی محقّق داماد mdamad@ias.ac.ir 10031947532846005216 10031947532846005216 Yes دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی و مدیر گروه فقه پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی