Medical Law Journal

fa کرامت انسان در پرتو حقوق بین الملل زیست پزشکی Human’s munificence in light of International Biomedical Law کرامت انسانی در زمره یکی از گل‌واژه‌های حقوق بشری است که انسان بدان متصف است. در واقع، این دانش‌واژه، وصفی است انسانی و مختص انسان که هیچ قیدی آن را مقید و هیچ شرطی آن را مشروط نمی‌کند. با این‌که این وصف انسانی از همان اوانِ حیات بشر همواره با وی و در اندیشه‌های اخلاقی و دینی مورد عنایت بوده است لیکن این مهم به صورت علمی و با نگاهی متفکرانه بشری بعد از تهیه و تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر 1948 مورد توجه قرار گرفت و امروزه این مقوله به نوعی جهان‌شمول شده و از چنان اهمیتی برخوردار گشته است که هیچ فعل انسانی نمی‌تواند بدون توجه بدان و در واقع بدون سازگاری با آن صورت گیرد. بدین‌سان، در روزگار ما، کرامت انسانی به مثابه میراث ذاتی بشری و بنیاد و شالوده آفرینش بشری به شمار می‌آید که تمامی رویکردهای انسانی در هر امری باید مطابق با آن باشند. از سوی دیگر، اخلاق پزشکی و نیز اخلاق زیستی با محور اخلاق در عالم پزشکی و زیست انسانی (و حتی جانوری و محیطی) از جمله مسائلی است که اعتلاء جامعه بشری و سلامت و بهداشت جسمی و روانی را مد نظر داشته و از این رهگذر رابطه تنگاتنگی با مقوله کرامت انسانی می‌یابد. چندان که به سهم خود بر این وصف انسانی تأمل کرده و توجه به آن را به همگان توصیه می‌نمایند. از دیگر سو، از آن‌جا که دانش‌واژه مزبور، وصفی مختص انسانی است، حد و مرز نمی‌شناسد و مرزها را درنوردیده، همگان باید در قبال آن رویکرد عنایت پیشه نمایند، به نحوی که تعدی از آن واجد واکنش و پاسخ جامعه خواهد بود و مرتکب را تا مرز طرد از اجتماع می‌کشاند. چنین ضرورتی برای همه‌گیر شدن آن، در عرصه فراملی در چارچوب اسناد بین‌المللی تصریح گردیده و تبلور می‌یابند که اعلامیه جهانی حقوق بشر و اعلامیه ژنوم انسانی و حقوق بشر در زمره این اسناد است. با این بیان در گستره مسائل زیست‌پزشکی، با قلمرو نوینی به نام حقوق بین‌الملل زیست‌پزشکی روبرو می‌شویم که با تمرکز بر مسائل زیست‌اخلاقی و پزشکی، عنایت به حقوق بینادین بشری و کرامت انسانی را گوشزد می‌نمایند؛ چندان که عنوان «اعلامیه ژنوم انسانی و حقوق بشر یونسکو» نیز تااندازه‌ای گویای این واقعیت است. نویسنده مقاله حاضر که خود عضو کمیته بین‌المللی اخلاق زیستی یونسکو است، با عنایت به مقوله کرامت انسانی در عالم اخلاق زیست‌پزشکی، به این دو مفهوم و رابطه نزدیک آن‌ها پرداخته و در این زمینه، با نگاهی دقیق به تفکیک مقوله «کرامت انسانی» اقدام و برای آن دو قسم متصور شده است. بر این اساس، نگارنده در کنار این‌که «کرامت فردی» را از «کرامت بشری» متمایز می‌داند، به این دو گزینه در اعلامیه ژنوم انسانی و حقوق بشر پرداخته و جایگاه هر یک را در این سند بین‌المللی تبیین می‌نماید. Human’s munificence is one of the important concepts of Human right which is a character of Humans. In fact this concept is a human feature and it is particularly for humans and no bond would constrain it and no condition would limit it. Although this human feature has been with humans from the beginning of his life and has always been considered in his ethical and religious thoughts, this matter was considered scientifically and with a thoughtful view after preparation and approval of Declaration of Human Rights 1948. Nowadays this concept has become universal and it has such an importance that no human action cannot be done but with the considering and approval of this concept. Thus, nowadays, Human’s munificence is considered as the natural heritage of humans and the basis of human’s creation and all of human approaches have to be congruous with it. On the other hand, Medical ethics and Bioethics with the ground of ethics in medicine and human biology (and even animal and environmental)is one of the concepts which has considered the promotion of humans and physical and mental health of humans and therefore it has a close relationship with the concept of Human’s munificence. That it why he/she has considered this human feature and he/she recommend others to pay attention to this matter. On the other hand, since this concept is a human feature it has no limits, everyone has to consider it in a way that violating this concept would lead to the response of society and result the rejection of the person from society. This necessity is explained in international Documents; among them are the International Declaration of Human Rights and the Declaration of Human Genome and Human Rights. Therefore we face a new era in biomedical issues which reminds us of considering the basic rights and Human’s munificence by concentrating on bioethics and medicine, the concept of the Declaration of Human Genome and UNESCO Human Rights shows the fact in this area. The author of this essay who is a member of UNESCO Bioethics Committee, in this context, has considered these two concepts and the close relationship between them and has break down the concept of Human’s munificence and considered two parts for it. On this ground, the author distinguishes “individual munificence” from “Human munificence” and studies these two options in the Declaration of Human Genome and Human Rights and studies each one in this International Document. کرامت انسان, اخلاق زیستی, حقوق بین‌الملل زیست‌پزشکی, کرامت فردی, کرامت بشری Human’s munificence, Bioethics, International law of Biomedical, Individual munificence, Human munificence 95 112 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-176&slc_lang=fa&sid=1 Roberto Anderno روبرتو آندورنو medlaw2008@yahoo.com 10031947532846004508 10031947532846004508 Yes عضو کمیته بین‌المللی اخلاق زیستی یونسکو Mohammad-jafar Saed محمدجعفر ساعد 10031947532846004509 10031947532846004509 No دانشگاه شهید بهشتی