fa تلقیح مصنوعی از دیدگاه اخلاق و حقوق کیفری <p dir="RTL">از دیرباز تولید مثل و در نتیجه تداوم نسل یکی از آمال و خواسته‌های طبیعی بشر و درحقیقت یک نوع کمال محسوب می‌شود. هرچند در قرن‌های متمادی انسان‌های متعددّی به دلیل عدم قدرت باروری شخصی و یا به علّت نازایی همسرانشان این آرزو را با خود به گور بردند و نسل آن‌ها منقرض گردید ولی امروزه پیشرفت‌های نوین و روزافزون علم پزشکی سبب گردیده است که بسته‌شدن نطفه‌ی انسان و حیوانات به غیر از راه شناخته‌شده و طبیعی آن (آمیزش) ازطرق دیگری نیز امکان‌پذیرگردد. این روش‌ها که در حالت کلّی به باروری‌های پزشکی معروف هستند، از راه‌های متعددّی ازجمله <span dir="LTR">ART</span>‌، میکروانجکشن، تلقیح مصنوعی و... انجام می‌شوند. این نوع از باروری‌ها از نیمه‌ی دوّم قرن بیستم گسترش فوق‌العاده ای یافته است. به نحوی که امروزه از اهمّ پدیده‌ها و پیشرفت‌های این قرن محسوب&nbsp; می‌شود و این فن‌آوری با وجود این‌که سالیان مدیدی است که در اکثر کشورهای دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی به طور محدود از سال 1368 وارد ایران شده است. موضوع مورد مطالعه (تلقیح مصنوعی) یکی از قدیمی‌ترین روش‌های باروری غیرطبیعی است و شامل انواع روش‌هایی است که در آن‌ها تمام مایع منی بعد ازآمادگی یا پرورده‌شدن در قسمت‌های مختلف اندام تناسلی زن قرار می‌گیرد و بدون نزدیکی جنسی، امکان برخورد اسپرم و اوویست را فراهم می‌کند و در حال حاضر شایع‌ترین نوع تلقیح‌مصنوعی، تلقیح داخل‌رحمی یعنی استفاده از اسپرم پرداخت‌شده (نه کل مایع منی) ازشوهر (همولوک یا <span dir="LTR">AIH</span>) و یا فرد دیگری (هترولوک یا <span dir="LTR">AID</span>) و یا <span dir="LTR">TDI</span> است. تلقیح‌مصنوعی تخمک زن با اسپرم شوهرش (تلقیح همگون یا متجانس) عمل صحیحی است که دارای آثارحقوقی می‌باشد و از نقطه‌نظر فقهی نیز تقریباً بلااشکال می‌باشد و در حقوق ایران و حقوق خارجی هم به این عمل به دیده‌ی یک روش درمانی نگریسته و طفل متولد شده در اثر این نوع از تلقیح را ملحق به زن و شوهر منتسب به آنان می‌دانند وگروهی از فقها هم که به‌کارگیری این روش را مورد تردید قرار داده‌اند، به جهت بیم از ارتکاب کار‌های مقدماتی حرام‌ نظیر؛ اخذ تخمک از زن توسط نامحرم و یا اخذ اسپرم به روش غیرمجاز بوده است ولی تلقیح مصنوعی تخمک زن با اسپرم مرد بیگانه (تلقیح ناهمگون یا نامتجانس) چه با رضایت یا بدون رضایت زوج، محیط ظهور آرای متفاوت از هم در منظرحقوق‌دانان و هم از دیدگاه فقهی باشد و به‌طورکلی استفاده از این روش موافقان اندک ولی مخالفان فراوانی دارد. هرچند موضوع موردمطالعه را از جنبه‌های مختلفی، همچون؛ نسب، ارث، محرمیت، حضانت، ولایت، نفقه و.. می‌توان مورد بررسی قرار داد ولی ابتنای این مقاله بررسی موضوع از دیدگاه اخلاق و حقوق کیفری و تشریح لزوم جرم‌انگاری درخصوص برخی از مسایل و حواشی مستحدثه‌ی مرتبط می‌باشد.</p> <p>Since long time ago, reproduction and as a result and continuity of generation has been one of the human&rsquo;s hopes and wills and in fact, it is considered as kind of perfection. Although for many centuries, because of lack of fertilization power or due to infertility of their wives, many humans has died with this wish in their heart and their generation has been extinct, todays modern and increasingly medical progress allows the insemination to happen in other ways more than the natural way. These methods which are known as the medical fertility will be applied by ART, Microinjection, and artificial insemination &hellip; these types of inseminations had a great development since the second half of 20^th century. Today, this method is one of the most important events and improvements of this century, although this technology has been used since years ago, it was imported to Iran since 1990. This subject is one of the oldest methods of unnatural pregnancy and it includes methods which the semen would be applied in different parts of the woman&rsquo;s genitals after preparation and being trained, and contiguity of the sperm and oocytes would be possible. Right now, the most common artificial insemination is intrauterine insemination which means using the trained sperm (not the whole semen) of the husband (AIH) or someone else (AID) or TDI. Artificial insemination of woman&rsquo;s egg with the husband&rsquo;s sperm is a correct action which has legal effects and it is approximately flawless from the juristic point of view and from point of view of Iran and Foreign legal Systems they consider this system as a treatment method and they consider the child born this way related to the woman and her husband. A group of jurists doubted applying this method because of fear of prohibited preparatory actions such as taking egg from a woman by a stranger with or without the husband&rsquo;s permission caused different opinions from the pint of view of jurists as well as Feqh&rsquo;s point of view, in general there are many disagreement and less agreements in this field. Although the subject can be reviewed from different aspects such as inheritance, alimony, filiation, custody&hellip; but the base of this essay is study from the view of ethics and criminal law and the explanation of the necessity of criminalizing of some issues and related matters.</p> <p></p> ژنتیک انسانی, باروری پزشکی, اهدای جنین, تلقیح مصنوعی, اخلاق, جرم‌انگاری Human Genetic, medical fertility, embryo donation, artificial insemination, ethics, criminalizing 133 164 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-178&slc_lang=fa&sid=1 Reza Vatankhak رضا وطن خواه watankhah_2100@yahoo.com 10031947532846005217 10031947532846005217 Yes معاون کمیته‌ی آموزش انجمن علمی حقوق پزشکی ایران و پژوهشگر مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی