Medical Law Journal

fa نگاهی به روانشناسی چهره در دانشنامه حکیم میسری؛ کهن ترین سند پزشکی جهان A study on physiognomy in one of the works of Hakim Meisarie; the Oldest Medical Document in the Universe تاریخ شناخت انسان، از طریق چهره به پنج هزار سال پیش برمی‌گردد. چینیان هم دو هزار سال قبل از روی چهره پیشگویی می‌کردند. در بین فلاسفه و حکمای یونان، بقراط، ارسطو، افلاطون، رواقیون و جالینوس در زمینه شناخت چهره، نظریه‌هایی را ابراز داشتهاند؛ ولی نخستین برداشت علمی در زمینه شناسایی چهره توسط «یوهان لاواتر» دانشمند سوئیسی قرن نوزدهم صورت پذیرفت. در حوزه اسلام غزالی به این پدیده توجه داشت و به همین دلیل دانش را دو شاخه می‌پنداشت: یکی علوم «نظری» که از حقایق اشیا صحبت می‌کند و دیگر علوم «معامله» که رفتار انسان را مورد توجه قرار می‌دهد. ابن سینا، حکیم مسلمان هم، اعتدال را در جوارح انسان بررسی کرده و سخنی از پیامبر اعظم(ص)را مبنا قرار داده است که «اطلبوا حوائجکم عند حسان الوجوح». فارابی از آرای افلاطون و ارسطو میانگینی به دست می‌دهد و وجوه اشتراک آنها را بیان می‌کند. جوادی آملی عالم معاصر شیعی نیز به آیه شریفه قرآن توجه دارد که: «خلق‌السموات و الارض بالحق و صورکم فاحسن صورکم و الیه المصیر». در غرب، دانشمندان اروپایی و امریکایی قرن هجده و نوزده به اَشکال ظاهری جمجمه توجه کردهاند. آنها ساختمان فیزیکی بدن را مولود چگونگی رفتارهای جسمی تصور می‌کردند و خصوصیات انسان را از این طریق بیان می‌داشتند؛ تا جایی که «لمبرزو» پزشک و جرم‌شناس ایتالیایی رفتار مجرمانه را حاصل مبانی ژنتیکی تلقی می‌کرد. «یونگ» نیز برای شناخت انسان از طریق چهره، افراد را به درون‌گرا و برون‌گرا، استوار و نااستوار تقسیم می‌کند. «سیگودمک اولیف» روان‌شناس نامدار معاصر فرانسوی در پایان سده نوزدهم چهره را به «ماه چهر»، «درخت چهر»، «چهره نوری» و «آهن چهر» تقسیم کرد و علل آن را عوامل ذهنی و گوارشی می‌دانست. اما در ایران نخستین شخصیتی که به شناخت چهره توجه کرده، حکیم میسری است. حکیم در دانشنامه منظوم خود اندام، ارکان چهره و مزاج‌های افراد را عامل یا نشانه ویژگی‌های روانی و رفتاری قرار می‌دهد و پیرامون آن بحث می‌کند که در متن تحقیق به آن پرداخته شده است. The history of realizing a human being based on physiognomy goes back to five thousand years when Chinese were anticipated the events occurred to a person according to some indications in his/her face. Among Greek sags and philosopher;   Hippocrates, Aristotle, Plato, Galenus and Stoics have presented some theories about physiognomy. But Juhan Lavater, a Swiss Scientist, was the first person who studied physiognomy scientifically. In Islamic sciences, Qazali paid attention to this subject; therefore, he supposed the knowledge as having two branches. The first theoretical sciences which speak of the truth of objects and the second, transaction sciences which deal with human behavior. Avicenna, a Muslim sags, studied equilibrium in human organs and referred to a Muslim prophet’s speech. Farabi presented a connection of the opinions of Aristotle and Plato and wrote about their common features. Javadi Amoli a sectarian scholar paid attention to the holy Qura’n. American and European scientists paid attention to the apparent forms of skull in the west. They supposed the physical body structure as the cause of bodily behaviors and presented human characteristics through this means. Lombrezo, an Italian physician and criminologist, considered criminal behaviors as the result of genetic foundations. To realize human based on physiognomy, Yung divided individuals to the external and internal; psychologically stable and unstable. Sigodamk Ulif, a French psychologist of 19th century divided human face to the faces which are similar to the moon, tree, light and iron. He contended that his division was based on mental and digestive factors. But Hakim Meisari was the first Iranian scholar who paid attention to the physiognomy. In his poetical book, Meisari considered individual’s organs, foundation of face and conditions of health as psychological and behavioral features and discussed them. This writing deals with the above-mentioned factors. روان شناسی چهره؛ سنخ‌شناسی؛ طب روحانی؛ رفتار؛ درون‌گرایان؛ وراثت؛ جمجمه‌شناسی Physiognomy, typology, spiritual medicine, behavior, internalists, heredity, studying the skulls 13 34 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-198&slc_lang=fa&sid=1 Esmail Azar اسماعیل آذر 10031947532846005179 10031947532846005179 No مدیر گروه ادبیات فارسی دوره کارشناسی ارشد، واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی و عضو هیأت علمی گروه تاریخ پزشکی، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی Mahmoud Abbasi محمود عباسی dr.abbasi@sbmu.ac.ir 10031947532846005180 10031947532846005180 Yes مدیر گروه حقوق پزشکی و رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دبیر انجمن علمی حقوق پزشکی ایران Nastaran Mahlujian مرجان محلوجیان 10031947532846005181 10031947532846005181 No دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات