fa مبانی اخلاقی حقوق بیماران در منابع پزشکی نیاکان <p dir="RTL"><strong>مقدمه:</strong> حفظ تندرستی افراد سالم و بازگرداندن سلامتی به کالبد بیماران، در طول تاریخ جزو وظایف آشکار جامعه پزشکی و بهداشت بوده است لذا وقتی صحبت از جنبه‌های مختلف حقوق بیماران به میان می‌آید منظور، رعایت موازین مربوط از سوی جامعه‌ی پزشکی اعم از پزشکان، پرستاران، داروسازان و دست‌اندرکاران امور بهداشتی است.</p> <p dir="RTL"><strong>اهداف و روش مطالعه:</strong> به منظور بررسی دیدگاه‌های پزشکی نیاکان درباره‌ی حقوق بیماران با عنایت به این‌که برخی از داده‌های مربوط به آن در منابع اصلی طب سنتی و بخشی از آن در کتب دینی درج شده است با طراحی یک مطالعه کتابخانه‌ای به سراغ منابع مورد اشاره به‌ویژه نسخه‌های الکترونیکی &laquo;الحاوی رازی، کامل‌ الصناعه اهوازی، قانون در طب ابن سینا، ذخیره خوارزمشاهی حکیم جرجانی، کتاب اوستا، کتاب مقدس، قرآن و...&raquo; رفته و از لحاظ لغوی و محتوایی به جستجو و یادداشت برداری پرداختیم و هدف اصلی از پژوهش حاضر، بررسی دیدگاه‌های پزشکی نیاکان درباره‌ی جنبه‌های مختلف حقوق بیماران بوده است.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته‌ها:</strong> در کتاب اوستا آشکارا بر لزوم کارآزمودگی پزشکان و تعیین دستمزد به فراخور میزان درآمد مردم تأکید شده است. در کتاب تورات با دست‌اندرکاران حکومت وقت که حقوق بیماران را مراعات نمی‌کرده‌اند برخورد گردیده و به آن‌ها تذکر داده شده است. در انجیل‌های چهارگانه به کرّات بر امر مداوا و رسیدگی به بیماران تأکید شده است. پس از ظهور اسلام، دانشجویان پزشکی قبل از شروع درس‌های اصلی، دروسی نظیر فقه، اخلاق، منطق، علوم طبیعی، هندسه، هیأت، نجوم و حساب را می‌گذراندند تا پس از تهذیب لازم به عرصه‌ی مقدس پزشکی وارد شوند. در قرآن مجید نجات جان یک نفر انسان از هر طبقه و نژاد و مذهبی معادل نجات جان تمامی انسان‌ها درنظر گرفته شده است و بر معافیت بیماران از فعالیت‌های روزمره به‌ویژه عبادات واجب، تأکید شده است. در این منابع به‌منظور آشنایی دست‌اندرکاران امور پزشکی و بهداشتی و دریافت‌کنندگان این‌گونه خدمات، هشدارهایی در خصوص داروهای تقلبی، ناآگاهی برخی از پزشکان و لزوم آمادگی کامل جامعه‌ی پزشکی همراه با رهنمودهایی در زمینه‌ی نحوه‌ی تولید صحیح داروها و ارائه‌ی خدمات صحیح پزشکی به چشم می‌خورد.</p> <p dir="RTL"><strong><span dir="RTL">نتیجه‌‌گیری:</span></strong><span dir="RTL"> طبق مستندات موجود، در پزشکی نیاکان، مرز مشخصی بین اخلاق عمومی و حرفه‌ای، حقوق عمومی و حرفه‌ای، اخلاق و حقوق و حقوق و اخلاق به چشم نمی‌خورد و اخلاق همچون روحی در کالبد حقوق و حقوق‌ همچون محملی برای حمل اخلاق به موازات یکدیگر به پیش می‌روند و با توجه به جامعه‌نگری طب سنتی و اولویت حفظ سلامتی افراد سالم بر بازگرداندن سلامتی به کالبد بیماران، بیش از آن‌که تنها به حقوق بیماران پرداخته شده باشد به &laquo;حقوق سلامت</span>&raquo; که عنوان فراگیرتری است توجه شده است و به‌عبارت دیگر، حفظ سلامتی را در اولویت قرار داده‌اند و در مجموع، <span dir="RTL">توجه به &laquo;حقوق سلامت&raquo; در ایران قبل و بعد از اسلام همواره در سایه‌ی پیروی از ادیان الهی، تخلُّق به اخلاق انسانی، گذراندن دروس مناسب در دوران علوم پایه پزشکی و آشنایی با تقوای عملی پیش‌کسوتان، در رأس برنامه‌های آموزشی پزشکی و بهداشت</span><span dir="RTL">ی</span><span dir="RTL"> قرار داشته است.</span></p> <p>Introduction: Maintaining the health in healthy persons and restoring it to patients&rsquo; bodies, has been a task of health and medical community. So when speaking about the spiritual foundations of patient&rsquo;s right the medical community is addressed to consider the relevant standards by the medical community.</p> <p>Objectives and Methods: The main goal of this study is to investigate the views of traditional medicine about the patients&rsquo; rights, so as some dataset were available in main traditional medicine resources and some could be found in religious books, we designed a study by using the electronic versions of Alhavy (Razes), Kamel al Sanaah (Ahvazi), Canon of Medicine (Avicenna), Zakhireh Khawrazmshahy (Jorjani), Avesta, Bible, Quran and so on.</p> <p>Results: In the past, medical students used to pass some courses before starting the main course, such as jurisprudence, ethics, logic, natural science, geometry, astronomy, etc. Avesta book has emphasized on the necessity of physicians to be experienced and to ask for fees according to income level of people. The Bible has ordered the government to respect the patients&rsquo; rights. It has frequently emphasized in all four Bibles to treat and care the patients. In the holy Quran saving one man from any social class, race and religin is equal to saving all the world people&rsquo;s life. It has also emphasized to exempt the patients from daily activities and obligatory prayers. The main sources of traditional medicine have considered warnings about fake drugs, inexperienced doctors and the need to complete preparation of medical community. Moreover they have prepared guidelines about the correct ways of producing drugs and offering medical services.</p> <p>Conclusion: Based on existing evidence, the patients&rsquo; rights before and after Islam has always been as important health training programs in Iran and the other Islamic countries.</p> اخلاق؛ معنویت؛ حقوق بیماران؛ طب سنتی؛ پزشکی نیاکان؛ اخلاق فضیلت‌محور Ethics, spirituality, patients’ rights, traditional medicine 11 38 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-231&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Hatami حسین حاتمی hatami@hbi.ir 10031947532846004261 10031947532846004261 Yes دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشکده‌ی بهداشت Maryam Hatami مریم حاتمی 10031947532846004262 10031947532846004262 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، مرکز آموزشی ـ درمانی شهدای تجریش Mahmoud Reza Abbaszade محمود رضا عباس‌زاده 10031947532846004263 10031947532846004263 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی Neda Hatami ندا حاتمی 10031947532846004264 10031947532846004264 No دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی