fa حفاظت از سلامت در پرتو مقررات موافقت‌نامه اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی پژوهشي Original Article <p dir="RTL">یکی از موافقت‌نامه‌های اصلی تحت شمول سازمان تجارت جهانی، موافقت‌نامه اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی (<span dir="LTR">Sanitary and </span><span dir="LTR">Phytosanitary Measures</span>) است که اختصاراً (<span dir="LTR">SPS</span>) نامیده می‌شود. این موافقت‌نامه برای اعضای سازمان تجارت جهانی چارچوبی از قواعد را به منظور اتخاذ و استفاده از اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی فراهم می‌آورد. هدف اقدامات دسته اول باید حفاظت از سلامت انسان و حیوان باشد و دسته دوم چنانچه از نامش برمی‌آید بر حفاظت از حیات و سلامت گیاهان متمرکز می‌باشد، با این حال هدف نهایی هر دو اقدام حفظ سلامت بشری و محیط زیست است. از نمونه‌های شناخته‌شده این اقدامات می‌توان به استانداردهای تغذیه، شیوه‌های صدور مجوز، ضوابط مربوط به حمل و نقل و یا قرنطینه اشاره کرد.</p> <p dir="RTL">کشورهای عضو موافقت‌نامه <span dir="LTR">SPS</span> می‌توانند از طریق اعمال اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی مشروع، مانع از ورود کالاهای مضر و تهدیدکننده سلامت و حیات شهروندانشان به داخل قلمروشان شوند. از آنجایی که هدف سازمان تجارت جهانی آزادسازی تجارت است، اعمال هر گونه محدودیت تجاری با شرایط و ضوابطی همراه است که نادیده‌گرفتن آن‌ها موجب مسؤولیت بین‌المللی دولت عضو خواهد شد.</p> <p dir="RTL">در همین راستا موافقت‌نامه <span dir="LTR">SPS</span> و ضمائم آن نیز شرایط توسل به اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی را در قالب اصلی‌ترین تعهدات دول عضو بیان کرده‌اند که شامل ضرورت، داشتن توجیه علمی و ارزیابی خطر می‌شود. این سه شرط ملاک‌های تعیین‌کننده در احراز مشروعیت اقدامات بهداشتی دولت‌های عضو محسوب می‌شوند.</p> <p dir="RTL">در پژوهش حاضر ضمن بررسی دقیق این شروط، تلاش گردیده تا رویه قضایی مرتبط با اعمال آن‌ها از منظر حفاظت از سلامت مورد نقد و ارزیابی قرار گیرد.</p> <p>The &quot;Agreement on the Application of Sanitary and Phytosanitary Measures&quot; is one of the main agreement under the auspices of the World Trade Organization (WTO) which is called SPS. This agreement includes the rules on application of sanitary and phytosanitary measures. The purpose of the first measure is protection of human health and life of animal. The aim of the second is on the protection of the health of the plant. Nevertheless, the ultimate goal is to protect human health and environment. Well-known examples of the measures can be noted as nutrition standards, licensing procedures transportation rules, and quarantine.</p> <p>Contracting States of the SPS can legitimately take the sanitary and phytosanitary measures to prevent the importation of hazardous materials, which are considered as a threat to health and life of their citizens, into their territory.</p> <p>Since the purpose of the WTO is to liberalize trade, the imposition of any trade restriction shall be in accordance with related terms and requirements which ignoring them may lead to the responsibility of the State. SPS and its supplements regulate the terms and conditions of resorting to these measures under the main obligation of the contracting States. These terms and conditions are necessity, scientific justification and risk assessment. These requirements are decisive criteria for finding the legitimacy of contracting State&rsquo;s action.</p> <p>This article will examine and analyze these three requirements along with the related case law from the perspective of health protection.</p> <p>Please cite this article as: Zahedi M, Mahmoodi Kordi Z. Protection of Health in the Light of the Agreement on Sanitary and Phytosanitary Measures. Iran J Med Law 2017; 10(39): 79-100.</p> حفاظت از سلامت, اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی, ضرورت, دلایل علمی, ارزیابی خطر Health Protection, Sanitary and Phytosanitary Measures, Scientific Justification, Risk Assessment 79 100 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-316&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Zahedi مهدی زاهدی 10031947532846005468 10031947532846005468 No Department of Public and International Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allmeh Tabataba’i University, Tehran, Iran گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Zahra Mahmoodi Kordi زهرا محمودی کردی zmahmoodi4@gmail.com 10031947532846005469 10031947532846005469 Yes Department of Law, Faculty of Law and Political Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran. (Corresponding author) گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. (نویسنده مسؤول)