گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده:
زمینه و هدف: از جمله مباحث مهم در حوزه درمانگری، استفاده از درمانگری به شیوههای غیر حلال میباشد. به نظر میرسد لازم است از لحاظ فقهی نیز مورد مداقه و توجه قرار گیرد. گاهی ممنوعیت استفاده از محرمات و راههای غیر حلال در جوامع اسلامی موجبات آسیب و ضرر بیمار را فراهم مینماید. بر این اساس سؤالی که مطرح میگردد، اینکه چگونه میتوان با استناد به قاعده «الضرر یزال» مشروعیت درمانگری به غیر حلال را توجیه نموده و دامنه ضرر بیمار تا چه حدی بوده تا بتواند جوازی بر مشروعیت گردد؟ ضمن نقد و بررسی ادله فقهای امامیه و اهل سنت مبنی بر پذیرش اصل اولیه وجوب درمانگری به حلال، گاهی به واسطه حکومت قاعده «الضرریزال» بر احکام تکلیفی و وضعی میتوان با اولویت قراردادن دفع و رفع هرگونه ضرر موافقت نمود.
روش: روش اندیشهورزی این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و روش گردآوری دادهها کتابخانهای و با استفاده از کتب فقهی شیعه و اهل سنت انجام گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تمامی مراحل نگارش، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری نیز رعایت شده است.
یافتهها: اضرار به نفس از مهمترین مصادیق قاعده «الضرر یزال»میباشد که به واسطه وجوب حفظ نفس، حکم وجوب رفع ضرر و حرمت اضرار به نفس از آن استنباط میگردد.
نتیجهگیری: از جمله مصادیق ضرر در درمانگری، ترس از مرگ، نقص عضو، از دستدادن منافع مربوط به هر یک از اعضا، تشدید و سرایت بیماری میباشد که با استناد به نظرات فقهای شیعه و اهل سنت به منظور رفع هر یک از اینگونه ضررها میتوان جایگزینی راهکارهای غیر حلال در درمان را با استناد به قاعده «الضرر یزال» مجاز شمرده و علیرغم حرمت اولیه درمانگری به غیر حلال، حرمت آن را نفی نمود.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
دریافت: 1404/2/12 | پذیرش: 1404/9/10