1- . گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.،
2- گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، مرکز تحصیلات تکمیلی، تهران، ایران.
چکیده:
زمینه و هدف: اکوساید به عنوان تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی، پیوندی ناگسستنی با حق بر سلامت دارد. نابودی عمدی محیط زیست نهتنها حیات طبیعی را تهدید میکند، بلکه سلامت جسمی و روانی انسانها را نیز به خطر میاندازد. دیوان بینالمللی کیفری، با وجود محدودیتهای فعلی، پتانسیل آن را دارد که به نهادی کلیدی در مقابله با این جنایت تبدیل شود. این مقاله با تمرکز بر نقش دیوان در حمایت از حق بر سلامت از طریق پیگرد اکوساید، میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که دیوان چگونه میتواند با بهرهگیری از صلاحیتهای موجود یا از طریق جرمانگاری مستقل اکوساید، به ابزاری مؤثر در این زمینه تبدیل شود.
روش: روش تحقیق در این مقاله مبتنی بر تحلیل اسنادی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی است. ظرفیتهای موجود در اساسنامه رم، رویههای قضایی دیوان و مفاهیم کلیدی در جرائم بینالمللی مرتبط با تخریب محیط زیست بررسی شدهاند.
ملاحظات اخلاقی: در تمامی مراحل نگارش مقاله، اصول صداقت علمی، رعایت امانتداری در استناد به منابع و پرهیز از تحریف اطلاعات رعایت شده است.
یافتهها: دیوان بینالمللی کیفری با صلاحیت رسیدگی به جنایات بینالمللی میتواند نقشی کلیدی در پاسخگویی به بحران اکوساید ایفا کند. این مقاله با تحلیل دو محور اصلی «چهارچوب حقوقی» و «نمونههای عملی»، امکانسنجی پیگرد اکوساید در بستر حقوق کیفری بینالمللی را مورد بررسی قرار میدهد.
نتیجهگیری: با توجه به پیوند اساسی میان تخریب محیط زیست و حق بر سلامت، دیوان بینالمللی کیفری میتواند نقش مهمی در پاسخ به بحران اکوساید ایفا کند، هرچند اکوساید به طور مستقل در اساسنامه رم جرمانگاری نشده، اما تفسیر موسع مفاهیمی، همچون «شرایط غیر انسانی» در جنایت علیه بشریت یا «نابودی جمعی» در نسلکشی، امکان پیگرد برخی مصادیق شدید اکوساید را فراهم میسازد. ظرفیتهای موجود در دیوان، هرچند محدود، میتواند زمینهساز حمایت مؤثر از حق بر سلامت در سطح جهانی باشد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
دریافت: 1404/2/25 | پذیرش: 1404/6/12