fa مسؤولیت مدنی ناشی از خسارات زیست‌محیطی پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">حفاظت از طبیعت و حفظ سلامت آن مورد تأکید ادیان و عقل بشری بوده و برخورداری از محیط زیست سالم از حقوق بنیادین بشر محسوب می‌شود و ایراد هرگونه خسارت بر محیط زیست لزوم جبران خسارات وارده را ایجاب می‌نماید که این امر بر عهده حوزه مسؤولیت مدنی است. پرسش اساسی در این زمینه این است که مسؤولیت مدنی ناشی از تخریب محیط زیست چه ماهیتی دارد؟ و انتخاب ماهیت صحیح چه تأثیری بر اتخاذ مبنای صحیح مسؤولیت مدنی برای جبران خسارات زیست‌محیطی و آثار آن در پی دارد؟<br> در این نوشتار به شیوه تحلیلی ـ توصیفی، ماهیت ترکیبی تابعیت حقوق عمومی و حقوق خصوصی برای مسؤولیت مدنی ناشی از تخریب محیط زیست در نظر گرفته شده است و از جهت نقش نظارتی دولت نسبت به فعالیت‌های تولیدی و صنعتی و امکان شکایتش از مخربان محیط زیست، این مسؤولیت تابع حقوق عمومی و از جهت امکان مطالبه خسارت در جایی که زیان‌دیده علاوه بر طبیعت، یک انسان است (مطابق قواعد عام مسؤولیت مدنی). این مسؤولیت تابع حقوق خصوصی قرار گرفته است و با انتخاب این ماهیت، مبانی مانند تقصیر یا ایجاد خطر به عنوان مبنای مسؤولیت مدنی خسارات زیست‌محیطی ناسازگار با این ماهیت دانسته شده و مبنای فقهی مورد قبول از جهت تضمین حق زیان‌دیده (طبیعت یا انسان) نظریه &laquo;احترام&raquo; و از حیث توجه به نقش زیان‌رساننده و دشواری اثبات تقصیر و با توجه به ویژگی‌های خسارات زیست‌محیطی نظریه &laquo;مسؤولیت محض&raquo; که یک نظریه حقوقی می‌باشد، در نظر گرفته شده است و با توجه به این ماهیت ترکیبی و مبنای مختلط، شیوه‌های جبران خسارت و دادگاه صالح جهت اقامه دعوای مسؤولیت مدنی خسارات زیست‌محیطی تبیین گردیده‌اند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;">Protecting nature and preserving its health is emphasized by different religions and human mind. Enjoying a healthy environment is a fundamental human right. Any damage to the environment requires compensation of damages incurred, which is within the scope of civil liability. The key question here is what is the nature of civil liability for environmental damage? How does choosing the right nature affect adopting the right basis for civil liability for environmental damage and its effects?<br> In this descriptive-analytical paper, the combined nature of public and private law has been considered for civil liability resulting from environmental damage. In terms of government&#39;s supervision role in manufacturing and industrial activities and its ability to sue people who incur damage to the environment, this responsibility is subject to public law and in terms of the possibility of compensation claim where a human, besides nature, has been damaged (in accordance with the general rules of civil liability) this liability is subject to private law.<br> By choosing this trend, principles such as doctrine (theory) of fault or theory of risk as the basis of civil liability for environmental damages appear to be incompatible with the said compositional nature. The accepted jurisprudential basis to guarantee the right of the damaged (nature or human) is &quot;respect&quot; theory. The theory of &quot;Strict liability&quot; is also legally acceptable regarding the role of deleterious person and difficulty of proving fault and with regard to the characteristics of environmental damage.<br> In what follows, given this compositional nature and mixed basis, compensation methods and competent court procedures have been elaborated to file an action of civil liability against environmental damages.<br> <br> Please cite this article as: Houshmand Firozabadi H, Lotfi Z, Bahrami Z, Saiani R. Civil Liability for Environmental Damage. Iran J Med Law 2020; 14(54): 183-213.<br> &nbsp;</div> مسؤولیت مدنی, خسارات زیست‌محیطی, حقوق محیط زیست, آلودگی زیست‌محیطی Civil Liability, Environmental Damage, Environmental Law, Environmental Pollution 183 213 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1445-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Houshmand Firozabadi حسین هوشمند فیروزآبادی h.hmnd.f@gmail.com 10031947532846008401 10031947532846008401 Yes Law Department, Research Institute of Hawzeh and University, Qom, Iran. (Corresponding author) گروه حقوق پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. (نویسنده مسؤول) Zahra Lotfi زهرا لطفی 10031947532846008402 10031947532846008402 No Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran دانشگاه آیت‌ا... بروجردی (ره)، بروجرد، ایران Zohreh Bahrami زهره بهرامی 10031947532846008403 10031947532846008403 No Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran دانشگاه آیت‌ا... بروجردی (ره)، بروجردی، ایران Razieh Saiani راضیه سیّانی 10031947532846008404 10031947532846008404 No Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran دانشگاه آیت‌ا... بروجردی (ره)، بروجردی، ایران