fa کارکرد نظام حق اختراع در توسعه زیست فناوری <p dir="RTL">از منظر اسلامی، علم و پیشرفت‌های علمی یک موهبت الهی و ارزشمند است، چرا که انسان را قادر می‌سازد از گنجینه&rlm;هایی که خداوند برای انسان در طبیعت قرار داده است، بیشتر و بهتر استفاده کند. بنابراین، مهیا کردن بسترها و لوازم استفاده بیشتر و بهتر از منابع فی نفسه مطلوب است. یکی از بسترها، ایجاد نهادهای حقوقی تشویقی مانند نظام حق اختراع است که منجر به ترغیب سرمایه‌گذاری فکری و مالی به ویژه در کشورهای در حال توسعه می‌شود. با این وجود برخی در مؤثر بودن نظام حق اختراع تردیدهایی وارد می‌کنند و برخی آن را مضر می‌شمارند، تا جایی که آثار این نگرش منفی در برخی قوانین کشور بروز و ظهور یافته است؛ بنابراین، بررسی ضرورت بررسی اثرات نظام حق اختراع در توسعه زیست فناوری برای سیاست‌گذاری در عرصه حقوق زیست فناوری احساس می‌شود. مطابق منطق نظام حق اختراع، با ایجاد انگیزه‌های مالی برای مخترعان، رقابت را افزایش داده و رشد تکنولوژیک و به تبع آن رشد اقتصادی را ترغیب می‌کند. اگرچه گاهی گفته می‌شود، به علت فاصله کشورها در ثروت و فناوری، نظام حق اختراع مانع رشد و توسعه کشورهای در حال توسعه می‌شود، اما فلسفه نظام حق اختراع چنین رویکردی را نمی‌پذیرد و کارایی آن در برخی کشورهای در حال توسعه نشان دهنده آن است که توسعه فناوری‌های نو بومی و سرمایه‌گذاری خارجی مورد نیاز در این حوزه بدون وجود یک نظام حمایتی قوی به دست نمی‌آید. در این نوشتار، ابتدا عملکرد نظام حق اختراع و نقش آن در تولید علم و فناوری را بررسی می‌کنیم و اینکه چگونه منجر به ارتقاء بخش تحقیقات و توسعه، ایجاد فناوری‌های جدید، و ارتقاء رقابت در بازار فناوری می‌شود و سپس ضمن تطبیق این مبانی با شرایط خاص صنعت زیست فناوری به بررسی نمونه‌هایی از کشورهای در حال توسعه می‌پردازیم.</p> <p>Creating legal incentive institutions is one of the grounds necessary for scientific and economic growth. By creating financial incentives for inventing, the patent system increases competition and encourages technological and as a result, economic growth. Considering it leads intellectual and financial investments into new knowledge and technology and leads to of the R&D sector, promotion of competition in the market of technology and creating more efficient technologies. Although sometimes some say that due to the distance of south and north countries in wealth and technology, patent system impedes the growth and development in developing countries, the logic of the patent system does not accept such approach. Also the patent system efficiency in some developing countries, does indicate the development of new indigenous technologies and necessary foreign investment needed in this area, is not reachable without a strong supportive system.</p> حق اختراع؛ زیست فناوری؛ توسعه؛ تحقیقات؛ تولید علم Patent, Biotechnology, Research &, Development, Development 25 69 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-205&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Habiba سعید حبیبا habiba@ut.ac.ir 10031947532846004548 10031947532846004548 Yes دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران Mahdi Moala مهدی معلی mahdimoala@yahoo.com 10031947532846004549 10031947532846004549 No دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران