fa حمایت از منابع ژنتیک در پرتو قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری <p dir="RTL">منابع ژنتیک به معنی مواد ژنتیکی است که از ارزش واقعی یا بالقوه برخوردار باشند. اهمیت اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی منابع مذکور باعث بروز نگرانی جدی در خصوص وقوع سرقت‌زیستی و نادیده انگاشتن حقوق جوامع بومی و محلی در شیوه بهره‌برداری از این منابع و امکان محو و نابودی آن‌ها شده است. کشور ایران به دلیل برخورداری از منابع غنی ژنتیکی و در راستای اِعمال حاکمیت ملی خویش باید به دو رویکرد حفاظت از این منابع در مقابل صدمه و اتلاف و حمایت از این منابع در مقابل سرقت‌زیستی و سوءاستفاده و بهره‌برداری بدون مجوز، توجه ویژه داشته باشد. یکی از روش‌های حمایت، جلوگیری از کسب ناعادلانه و غیرمنصفانه حقوق مالکیت فکری بر منابع ژنتیک توسط اشخاصی به جز جوامع دارنده و تأمین‌کننده این منابع می‌باشد که به عنوان حمایت سلبی شناخته می‌شود. این صورت از حمایت در بند (د) ماده (4) قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری ایران مصوب 1387 پیش‌بینی شده است. تصویب این بند همچنین مخالفت‌هایی را نیز در پی‌داشت که عمدتاً از سوی متخصصان زیست‌فن‌آوری ابراز می‌شد؛ لذا این مقاله با هدف بررسی وضعیت فعلی نظام حقوقی ثبت اختراع کشور در حفاظت و حمایت از منابع ژنتیک و دلایل موافقان و مخالفان حمایت سلبی و نیز لزوم تدوین نظام حمایت ایجابی از منابع ژنتیک تدوین شده است.</p> <p>&quot;Genetic resources&quot; means genetic material of actual or potential value. GR Economical, Social and Environmental importance have caused serious concerns about biopiracy and neglect of national sovereignty right on the way of exploitation these resources and elimination possibility of them. Iran because of its rich genetic resources and along exercise its national sovereignty shall notice the approaches on Preservation against damages and destructions of these resources and Protection against biopiracy and abuse and unauthorized exploitation of them. A protection method to prevent the granting rights on GR to a party other than the origin countries is Defensive Protection. This form of protection is come before in art 4(d) of Iran Patent, Industrial Designs and Trademarks Act which is approved by the parliament in 2008. In time of ratification, the mentioned article faced oppositions most of them biotechnologists. This article is compiled with the aim of investigation on present legal obligations for preservation and protection of genetic resources in Iran and the predicted defensive protection mechanism&#39;s proponents and opponents.</p> منابع ژنتیک؛ سرقت زیستی؛ حمایت سلبی؛ حمایت ایجابی؛ حقوق مالکیت فکری Genetic Resources, Biopiracy, Defensive Protection, Positive Protection, Intellectual Property Rights 105 130 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-207&slc_lang=fa&sid=1 Hojjat Khademi حجّت خادمی 10031947532846004381 10031947532846004381 No دانشگاه برن. مدیر گروه اخلاق زیستی، ستاد توسعه زیست فناوری و عضو پیوسته انجمن علمی حقوق پزشکی ایران Mahmoud Abbasi محمود عباسی dr.abbasi@sbmu.ac.ir 10031947532846004382 10031947532846004382 Yes دبیر انجمن علمی حقوق پزشکی ایران. رییس کمیته حقوق، اخلاق و استاندارد ستاد توسعه زیست‌فناوری و رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی