fa بررسی تطبیقی مسؤولیت مدنی و کیفری ناشی از دستکاری ژنتیکی در نظام حقوقی ایران و اسناد بین المللی <p dir="RTL">ژن‌ها نه تنها در بروز صفات فیزیکی، بلکه در ایجاد رفتارها و بیماری‌های روانی نیز نقش تعیین کننده‌ای دارند. در نتیجه این پرسش به ذهن خطور می‌کند که آیا انسانی که در ساختار ژنتیکی او دستکاری شده می‌تواند علیه دست‌اندرکاران امر اقامه دعوی کیفری یا مدنی کند؟ و آیا اعمال احتمالی ناقض حق ـ که در جریان عملیات مربوط صورت می‌پدیرند ـ حقی را برای بیمار ایجاد می‌کند؟ برای بررسی مسؤولیت مدنی و کیفری افرادی که اقدام به هرگونه آزمایش و دستکاری ژنتیکی می‌کنند، در مقاله حاضر، پس از ارائه تعاریف لازم از دستکاری ژنتیکی و تاریخچه آن، مقدمه بحث، تبیین مفهوم مسؤولیت خواهد بود. در این راستا، در ابتدا، به بررسی مفهوم کلی مسؤولیت و ابعاد مدنی و کیفری آن با استفاده از دکترین و اصول مربوط پرداخته خواهد شد. متعاقباً در گفتاری دیگر به بررسی اسناد بین‌المللی که دربر دارنده اصول یا قواعد مربوط به مسؤولیت کیفری و مدنی مربوط به موضوع هستند پرداخته می‌شود. این اسناد در دو سطح منطقه‌ای و بین‌المللی و در قالب اسناد الزام‌آور و غیرالزام‌آور تحلیل خواهند شد. آنگاه در گفتار نهایی، و با تبیین ارکان‌ مسؤولیت‌ در نظام حقوقی ایران، اعم از وجود ضرر، فعل‌ زیانبار و رابطه‌ سببیت‌، دو نوع مسؤولیت قراردادی و خارج از قرارداد را به تفکیک مورد بررسی قرار داده و به تحلیل موضع نظام حقوقی ایران ـ اعم از کیفری و مدنی ـ و تطبیق آن با اسناد بین‌المللی خواهیم پرداخت.</p> <p>Human genes have an important role in physical features, behavior and mental diseases. Accordingly, a human being on whom the genetic manipulation has been done would be different from others. Can s/he bring a civil or criminal claim against physicians? Does the genetic manipulation make any specialized right for likely victim? To analyze such physicians&#39; responsibility, Firstly, related descriptions of genetic manipulation will be offered. Then, having referred to historical debates and general consept &quot;responsibility&quot;, we will analyze international instruments having principles related to the issue. At the final step, having distinguished between automatic and contractual responsibility, their elements will be analyzed.</p> مسؤولیت مدنی؛ مسؤولیت کیفری؛ دستکاری ژنتیکی؛ حقوق؛ اخلاق زیستی Civil responsibility, Criminal responsibility, Genetic manipulation, Law, Bioethics 87 119 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-214&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Teimouri محمد تیموری sotoode_lawyer@yahoo.com 10031947532846004317 10031947532846004317 Yes دانشگاه شهید بهشتی Marzieh Sadat Aghamirsalim مرضیه سادات آقامیرسلیم 10031947532846004318 10031947532846004318 No دانشگاه شهید بهشتی