fa حمایت بدون استثنا یا مشروط از «ابزارهای تحقیقاتی اختراعی»؟ مروری بر راه‌کارهای حقوق اختراعات ایران، آلمان و ایالات متحده امریکا پژوهشي Original Article <p dir="RTL">یکی از نکات اساسی در بحث از استفاده آزمایشی به عنوان یکی از استثنائات حمایت از اختراعات، تعیین موضوع آن است. از جمله معیارهای رایج در این راستا تفکیک هدف تجاری از غیر تجاری در انجام آزمایش است که در ادبیات حقوق ایران نیز تاکنون مورد بررسی قرار گرفته است. با این حال، معیاری دیگر برای تعیین این موضوع، تفکیک آزمایش &laquo;بر&raquo; روی اختراع از آزمایش &laquo;با&raquo; استفاده از آن است.</p> <p dir="RTL">به طور سنتی، موضوع استثنا، آزمایش &laquo;بر&raquo; روی خود اختراع است و تقریباً در تمام نظام‌های حقوقی، این امر پذیرفته شده است، اما با رشد سریع برخی از حوزه‌های علمی به ویژه زیست‌فناوری، نوآوری‌هایی ظهور یافته‌اند که از یکسو، اختراع محسوب می‌شوند و از سوی دیگر، خود به عنوان ابزاری برای انجام سایر تحقیقات به کار می‌روند. در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که آیا آزمایش &laquo;با&raquo; استفاده از یک &laquo;ابزار تحقیقاتی&raquo; اختراعی نیز می‌تواند موضوع استثنای استفاده آزمایشی قرار گیرد یا خیر.</p> <p><span dir="RTL">در این تحقیق، نظام‌های حقوقی ایالات متحده و آلمان به طور تطبیقی با حقوق ایران مقایسه شده است. نتایج به دست‌آمده نشان می‌دهد، اگرچه برخی صاحب‌نظران معتقدند دست‌ کم باید به دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی غیر انتفاعی، اجازه استفاده از این‌گونه اختراعات را بدون دریافت مجوز داد و آن‌ها را از شمول عنوان نقض، خارج کرد، اما ظاهراً رویه قضایی نظام‌های مزبور، گسترش قلمرو موضوعی استثنا به این دسته از اختراعات را نپذیرفته و در </span>عوض به دنبال راه‌کارهای دیگری برای پاسخ به این دغدغه نوظهور بوده است.</p> <p>One of the basic matters in discussing the experimental use as an exception to patent rights is defining the subject of it. A criterion used in this regard is making a distinction between experiments done with a commercial purpose and the ones done with a non-commercial one. This approach has already been discussed in Iranian legal literature. Another approach, however, is differentiating between experimenting &quot;on&quot; an invention and experiments done &quot;with&quot; the help of a patented invention.</p> <p>Traditionally, it is accepted in most legal systems that the subject of the exception is experimenting &quot;on&quot; the subject-matter of the invention. However, with the fast growth of some fields of science such as biotechnology, there are innovations developed which could be patented as an invention on one hand, and used as a tool for carrying other researches out on the other hand. With this new development, the possibility of extending the exception to include experimentations done &quot;with&quot; the use of such research tools has been put into question.</p> <p>In the current research, the German and U.S. legal systems are comparatively studied with the Iranian one. The results show that although some patent scholars believe that at least universities and non-profit organizations should be exempted from infringement liability in this regard, the case law of these systems shows no acceptance of extending the exception to such experimentation but rather is in search for other solutions.</p> <p>Please cite this article as: Jafarzadeh M, Ghafouri Z. Absolute or Conditional Protection of &quot;Patented Research Tools&quot;? A Review of Approaches in Iranian, German and U.S Patent Law. Iran J Med Law 2017; 10(39): 121-144.</p> استثنائات حق اختراع, استفاده آزمایشی, اختراعات زیست‌فناورانه, ابزارهای تحقیقاتی Patent Exceptions, Experimental Use, Biotechnological Inventions, Research Tools 121 144 http://ijmedicallaw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-318&slc_lang=fa&sid=1 Mirghasem Jafarzadeh میرقاسم جعفرزاده 10031947532846005474 10031947532846005474 No School of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Zeinab Ghafouri زینب غفوری : zeinab.ghafouri@ip.mpg.de 10031947532846005475 10031947532846005475 Yes School of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. (Corresponding author) دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)