دوره 15، شماره 56 - ( 1-1400 )                   جلد 15 شماره 56 صفحات 832-817 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Roustaie M, Abdollahzadeh Rafi M. The differential criminal policy in victim's mental disorder in comparison with offender's; necessity and challenges. MLJ. 2021; 15 (56) :817-832
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-1317-fa.html
روستائی مهرانگیز، عبداله زاده رافی مهدی. سیاست جنایی افتراقی در قبال اختلال روانی بزه‌دیده در مقایسه با اختلال روانی بزهکار؛‌ ضرورت و چالش‌ها. مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی. 1400; 15 (56) :832-817

URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-1317-fa.html


1- گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ملایر،‌ ملایر،‌ ایران
2- گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ملایر،‌ ملایر،‌ ایران
چکیده:  
زمینه و هدف: واکنش به ارتکاب جرم که در گذشته در همه موارد سرکوب­گرانه بود و تنها با در نظر گرفتن عنصر مادی جرم شکل می‌گرفت، در جریان تحولات حقوق کیفری، به ترکیبی از پاسخ‌های سرکوب­گرانه -پیشگیرانه تغییر شکل داده و بررسی وضعیت روانی مرتکب جرم به یکی از پایه‌های مهم مسئولیت کیفری تبدیل شده است. امروزه برداشتن مسئولیت کیفری از فردی که از ادراک و تمییز برخوردار نیست یا در ارتکاب رفتار، ارادی عمل نمی‌کند از اصول حقوق کیفری به شمار می‌رود. اما سوی دیگر ارتباط میان اختلال روانی و جرم، وضعیت روانی بزه‌دیده است. نگاهی به تحقیقات صورت ‌گرفته نشان می‌دهد که افراد دارای اختلال روانی بیش از آنکه خطرناک و عامل ارتکاب جرایمِ به ویژه خشونت بار باشند، بزه‌دیدگان این جرایم هستند.
مواد و روش‌ها: پیش‌فرض پژوهش این است که چنانچه قانون­گذار دایره مفهوم و مصادیق را در موضوع جنون بزهکار گسترش دهد و افراد بیشتری را از این عامل رافع مسئولیت کیفری برخوردار کند، بالتبع افراد بیشتری به دلیل داشتن اختلالات روانی، به عنوان بزه‌دیدگان خاص مورد حمایت قرار خواهند گرفت. به این منظور، پس از ارائه تفسیرهای حقوقی و روان‌شناختی از جنون، با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این سوال می‌پردازیم که آیا معنایی که قانون­گذار از جنون اختیار کرده، در خصوص بزه‌دیده مجنون نیز عیناً قابل استناد خواهد بود؟ 
یافته‌ها: در قوانین کیفری داخلی، تأسیس جنون در دو موردِ جنون بزهکار و جنون بزه‌دیده منشأ اثر است. آنچه قانون مجازات اسلامی در خصوص تعریف جنون و مصادیق آن ارائه کرده است، رویکردی حمایتی است که با هدف برداشتن مسئولیت کیفری از طیفی از بیماران دارای اختلال روانی اتخاد شده است؛ اما این رویکرد در همه مواردی که بزه‌دیده دارای اختلال روانی است قابل استفاده نخواهد بود. زیرا با توجه به برخی احکام افتراقی ناظر بر بزه‌دیده مجنون، این انطباق معنایی در عمل طیف گسترده‌ای از این افراد را به بزه‌دیدگان قانونی تبدیل خواهد کرد.
ملاحظات اخلاقی: در کلیه مراحل انجام پژوهش حاضر، صداقت و امانت­داری رعایت شده است.
نتیجه‌گیری: در حالی که نتیجه تحقیقات از آسیب‌پذیری بزه‌دیدگان دارای اختلال روانی حکایت دارد، این موضوع در حقوق ایران با چالش‌های تقنینی و خلأهای حمایتی مواجه است و قانونگذار با تمرکز بر جنون بزهکار، وضعیت روانی بزه‌دیده را نادیده گرفته است. پیشنهاد پژوهش مذکور این است که با وارد کردن اختلال روانی بزه‌دیده در قوانین کیفری ماهوی، نخست این امر در تعزیـرات از جهات تشدید مجازات مـحسوب شود و یا دست­کم تبعیض‌های مثبتی که گاه برای برخی افراد آسیب‌پذیر در نظر گرفته شده است به افراد دارای اختلال روانی تسری پیدا کند. دوم، در جرایمی که متعارف بودن بزه‌دیده به لحاظ ذهنی، از شرایط تحقق جرم است، ارتکاب آن جرم بر بزه‌دیده مجنون با شرایط خاص به صورت افتراقی مورد پیش‌بینی قرار گیرد. و سوم، در حدود و قصاص، هر جا که ثبوت مجازات منوط به عاقل بودن بزه‌دیده است، از تعمیم تعریف کنونی جنون و ملاک­های آن به بزه‌دیده پرهیز شده و درصدد ایجاد تأسیس مستقلی از جنون بزه‌دیده جرم باشد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: 1399/12/23 | پذیرش: 1400/5/3

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Medical Law Journal

Designed & Developed by : Yektaweb