1- گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.،
2- مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید پزشکی، تهران، ایران.
چکیده:
زمینه و هدف: تبیین چرایی رفتارهای ضد اجتماعی و بزهکارانه، همواره از مسائل اساسی در حقوق و جرمشناسی بوده است. پیچیدگی رفتار انسان، ضرورت توجه همزمان به عوامل زیستی، روانشناختی و اجتماعی را آشکار ساخته و تحول مکاتب جرمشناسی نیز بازتابی از همین تلاش برای دستیابی به تبیینی جامع از جرم بوده است. از تأکید جرمشناسی کلاسیک بر اراده آزاد تا توجه جرمشناسی پوزیتیویستی به عوامل زیستی و روانشناختی و سپس گذار به رویکردهای پسااثباتگرا، نگاه به رفتار مجرمانه از تبیینهای تکعاملی به سوی رویکردهای چندبعدی و میانرشتهای حرکت کرده است. در این میان، پیشرفت علوم اعصاب و توسعه روشهایی همچون تصویربرداری مغزی، زمینه شکلگیری جرمشناسی عصبشناختی را فراهم کرده است. این رویکرد با بهرهگیری از یافتههای علوم اعصاب و روشهایی مانند fMRI، PET و EEG، در پی بررسی سازوکارهای عصبی مرتبط با رفتار مجرمانه و تبیین دقیقتر این رفتار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاریخچه و سیر تحول جرمشناسی عصبشناختی و شناسایی زمینههای علمی و فکری شکلگیری آن انجام شده است.
روش: پژوهش حاضر از نوع نظری و با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تاریخ ـ زیستشناختی انجام شده است. دادهها به شیوه کتابخانهای و از طریق بررسی اسناد، کتب و مقالات گردآوری شدهاند.
ملاحظات اخلاقی: در تمامی مراحل پژوهش، اصول امانتداری علمی، اصالت متون و صداقت در استفاده از منابع رعایت شده است.
یافتهها: بررسی تاریخی نشان میدهد که شکلگیری جرمشناسی عصبشناختی حاصل تلاقی تدریجی دانشهای زیستی، پزشکی، روانشناختی و حقوقی و تحول نگرشهای جرمشناختی بوده است.
نتیجهگیری: جرمشناسی عصبشناختی را میتوان برونداد تحول تاریخی و میانرشتهای جرمشناسی و پیوند آن با علوم اعصاب دانست که در بستر پسااثباتگرایی و با بهرهگیری از پیشرفتهای نوین علوم اعصاب، امکان مطالعه نظاممندتر ارتباط میان سازوکارهای عصبی و رفتار مجرمانه را فراهم ساخته است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
دریافت: 1403/10/29 | پذیرش: 1405/2/31