دوره 19، شماره 60 - ( 1-1404 )
جلد 19 شماره 60 صفحات 1063-1047 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbari M. Resolving the Conflict of Individual Will and the Consent of
Heirs in Organ Donation after Death in Iran from the
Jurisprudence and Legal Point of View. MLJ 2025; 19 (60) :1047-1063
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-2027-fa.html
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-2027-fa.html
اکبری محمود. رفع تعارض اراده فرد و رضایت وراث در اهدای عضو پس از مرگ در ایران
از دیدگاه فقهی و حقوقی. مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی. 1404; 19 (60) :1047-1063
گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیتا... بروجردی، بروجرد، ایران.
چکیده:
زمینه و هدف: نظام حقوقی حاکم بر اهدای عضو پس از مرگ در ایران با چالش تقابل دو منبع مشروعیتبخش مواجه است: اراده پیشین فرد (وصیت/ کارت اهدا) و رضایت اجماعی وراث کبیر. این پژوهش، با واکاوی ریشههای فقهی ـ حقوقی این تعارض، به آزمون این فرضیه میپردازد. هدف نهایی، ارائه الگویی اصلاحی برای همسوکردن قوانین با مستحکمترین مبانی فقهی و رفع موانع اجرایی است.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای و الکترونیکی انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش اصول اخلاقی، از جمله دقت در استناد به منابع، صداقت علمی در تحلیل دادهها و بیطرفی در ارائه دیدگاههای مختلف مشاهده شد.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد در فقه امامیه، ادلهای متقن مبتنی بر اصولی چون «تسلط بر نفس» و «لزوم وفای به وصیت»، از اعتبار و اولویت اراده فرد حمایت میکند. در مقابل، ادله ناظر به حق ولایت وراث در این امر خاص، عمدتاً ضعیف یا مبتنی بر ملاحظات خارجی است. با این حال، قانونگذار با شرطکردن «رضایت اتفاقی کلیه وراث»، عملاً به تضعیف جایگاه اراده فردی و تقویت الگوی ولایتمحور پرداخته است.
نتیجهگیری: برای حل این تعارض و ارتقای کارآمدی نظام، بازنگری قانونی ضروری است. این مطالعه «الگوی اصلاحی سلسلهمراتبی سهسطحی» را پیشنهاد میکند: سطح اول: اعطای اولویت مطلق به اراده صریح فرد؛ سطح دوم: تصمیمگیری بر مبنای اکثریت یا ترتیب درجه خویشاوندی در صورت فقدان اراده صریح؛ سطح سوم: مداخله مرجع قضایی صالح در موارد اختلاف غیر قابل حل، فقدان اولیا یا فوریت پزشکی. اصلاح قوانین بر اساس این الگو، گامی بلند در جهت تحقق عدالت، احترام به حاکمیت فرد و تأمین مصلحت اهم نجات جان بیماران خواهد بود.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای و الکترونیکی انجام شده است.
ملاحظات اخلاقی: در این پژوهش اصول اخلاقی، از جمله دقت در استناد به منابع، صداقت علمی در تحلیل دادهها و بیطرفی در ارائه دیدگاههای مختلف مشاهده شد.
یافتهها: یافتهها نشان میدهد در فقه امامیه، ادلهای متقن مبتنی بر اصولی چون «تسلط بر نفس» و «لزوم وفای به وصیت»، از اعتبار و اولویت اراده فرد حمایت میکند. در مقابل، ادله ناظر به حق ولایت وراث در این امر خاص، عمدتاً ضعیف یا مبتنی بر ملاحظات خارجی است. با این حال، قانونگذار با شرطکردن «رضایت اتفاقی کلیه وراث»، عملاً به تضعیف جایگاه اراده فردی و تقویت الگوی ولایتمحور پرداخته است.
نتیجهگیری: برای حل این تعارض و ارتقای کارآمدی نظام، بازنگری قانونی ضروری است. این مطالعه «الگوی اصلاحی سلسلهمراتبی سهسطحی» را پیشنهاد میکند: سطح اول: اعطای اولویت مطلق به اراده صریح فرد؛ سطح دوم: تصمیمگیری بر مبنای اکثریت یا ترتیب درجه خویشاوندی در صورت فقدان اراده صریح؛ سطح سوم: مداخله مرجع قضایی صالح در موارد اختلاف غیر قابل حل، فقدان اولیا یا فوریت پزشکی. اصلاح قوانین بر اساس این الگو، گامی بلند در جهت تحقق عدالت، احترام به حاکمیت فرد و تأمین مصلحت اهم نجات جان بیماران خواهد بود.
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: 1404/7/29 | پذیرش: 1404/11/14
دریافت: 1404/7/29 | پذیرش: 1404/11/14
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
