Kakaei H, Nikyar S R, Namdari Moosaabadi M, Shamsi S, Habibi A, Tabatabaeenia S P. Application of the Jurisprudential Maxims of Necessity and Darʾ in the Physician’s Treatment Process. , MLJ. 2026; 20 (61) :736-747
URL:
http://ijmedicallaw.ir/article-1-2075-fa.html
کاکائی حمید، نیکیار سیدهرز، نامداری موسیآبادی مظاهر، شمسی شقایق، حبیبی علی، طباطبائینیا سیدهپگاه. کاربست قواعد فقهی اضطرار و درء در جریان فرایند درمانی پزشک. ، مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی. 1405; 20 (61) :736-747
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-2075-fa.html
1- . گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران، تهران، ایران.،
2- گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3- گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.،
4- گروه حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.،
5- گروه حقوق، واحد پرند، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران،
چکیده:
زمینه و هدف: استفاده از قواعد فقهی در حوزه پزشکی و فرایند درمان، از دیرباز مورد توجه فقه شیعه بوده و در بسیاری از مسائل و چالشهای حقوقی ـ پزشکی نقش راهگشا ایفا کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربست دو قاعده فقهی «اضطرار» و «درء» در فرایند درمانی پزشک و تبیین میزان کارآمدی آنها در حل معضلات حقوقی و درمانی انجام شده است.
روش: این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته و با بهرهگیری از منابع فقهی، حقوقی و مطالعات مرتبط با فقه پزشکی، مصادیق کاربرد قواعد اضطرار و درء در حوزه درمان و مسئولیت پزشکی مورد بررسی قرار گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که قاعده فقهی اضطرار در مواردی همچون سقط جنین در شرایط اضطراری، تجویز داروهای حرام برای حفظ جان بیمار، درمان بیمار توسط پزشک نامحرم و برخی روشهای درمان ناباروری، قابلیت استناد داشته و موجب مشروعیت اقدامات درمانی در شرایط خاص میشود. همچنین قاعده فقهی درء در موضوعاتی نظیر مسئولیت پزشکی در قطع دستگاه از بیمار مبتلا به مرگ مغزی، پروندههای مستند به نظریه پزشکی قانونی و رفع مسئولیت پزشک در فرض رجوع بیمار از اذن، به واسطه وجود شبهه، در سقوط یا تخفیف مسئولیت کیفری و پزشکی مؤثر بوده است.
نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که قواعد فقهی اضطرار و درء، با وجود ریشهداشتن در فقه سنتی شیعه، همچنان از ظرفیت بالایی برای پاسخگویی به مسائل نوظهور پزشکی و درمانی برخوردارند و میتوانند در حل چالشهای حقوقی و فقهی حوزه درمان، مبنای استناد و تصمیمگیری قرار گیرند.
زمینه و هدف: استفاده از قواعد فقهی در حوزه پزشکی و فرایند درمان، از دیرباز مورد توجه فقه شیعه بوده و در بسیاری از مسائل و چالشهای حقوقی ـ پزشکی نقش راهگشا ایفا کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربست دو قاعده فقهی «اضطرار» و «درء» در فرایند درمانی پزشک و تبیین میزان کارآمدی آنها در حل معضلات حقوقی و درمانی انجام شده است.
روش: این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته و با بهرهگیری از منابع فقهی، حقوقی و مطالعات مرتبط با فقه پزشکی، مصادیق کاربرد قواعد اضطرار و درء در حوزه درمان و مسئولیت پزشکی مورد بررسی قرار گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در این مقاله صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که قاعده فقهی اضطرار در مواردی همچون سقط جنین در شرایط اضطراری، تجویز داروهای حرام برای حفظ جان بیمار، درمان بیمار توسط پزشک نامحرم و برخی روشهای درمان ناباروری، قابلیت استناد داشته و موجب مشروعیت اقدامات درمانی در شرایط خاص میشود. همچنین قاعده فقهی درء در موضوعاتی نظیر مسئولیت پزشکی در قطع دستگاه از بیمار مبتلا به مرگ مغزی، پروندههای مستند به نظریه پزشکی قانونی و رفع مسئولیت پزشک در فرض رجوع بیمار از اذن، به واسطه وجود شبهه، در سقوط یا تخفیف مسئولیت کیفری و پزشکی مؤثر بوده است.
نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که قواعد فقهی اضطرار و درء، با وجود ریشهداشتن در فقه سنتی شیعه، همچنان از ظرفیت بالایی برای پاسخگویی به مسائل نوظهور پزشکی و درمانی برخوردارند و میتوانند در حل چالشهای حقوقی و فقهی حوزه درمان، مبنای استناد و تصمیمگیری قرار گیرند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
دریافت: 1405/1/31 | پذیرش: 1405/4/7