1- گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.،
2- گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3- گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.،
4- گروه ژنتیک پزشکی و پزشکی مولکولی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران،
چکیده:
زمینه و هدف: «شخصیت جسمی» به معنای حقی است که انسان بر تمامیت جسمانی خود دارد. این حق شامل ممنوعیت ایراد صدمه، ضرب و جرح و هرگونه تعرض جسمی به فرد میشود. یکی از تکنیکهای نوین در علم ژنتیک، «ویرایش ژنی هسته سلول زایشی باهدف ارتقای صفات و ویژگیهای ژنتیکی» است. لذا، این سؤال مطرح میشود که در نظر فقه، حکم ویرایش ژنی هسته سلول زایشی با هدف ارتقای صفات ژنتیکی چیست؟
روش: فرایندی که در این فناوری نوظهور برای ارتقای صفات ژنتیکی مانند افزایش قدرت دید، افزایش قد، هوش و... به کار میرود، بدینگونه است که از طریق لقاح خارج رحمی، یک ژن جدید، فعال و دارای ویژگیهای برتر به درون سلول تخم تزریق میشود و پس از آن، رویان دستورزیشده به رحم زن منتقل میشود تا تغییرات ایجادشده در ساختار و عملکرد بدن اعمال شوند. برای به دستآوردن حکم شرعی این فناوری نوین، از روش گردآوری اطلاعات کتابخانهای و اسنادی و متد توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است.
ملاحظات اخلاقی: نویسندگان در تمامی مراحل نگارش پژوهش، اصالت متون، صداقت و امانتداری را رعایت کردهاند.
یافتهها: بررسیها نشان میدهد که هر ژن بهتنهایی مسئول انجام یک عمل نیست و ژنها تعاملات پیچیدهای با یکدیگر دارند. به همین دلیل، پزشک نمیتواند با اطمینان خاطر از نتیجه ویرایش ژنی، این فرایند را انجام دهد، زیرا ممکن است این عمل با موفقیت انجام شود، اما مخاطرات آن در نسلهای آینده فرد ظاهر شوند.
نتیجهگیری: بررسی مستندات و یافتههای فقهی و اصولی نشان میدهد که در عصر کنونی، ویرایش ژنی هسته سلول زایشی با هدف ارتقای صفات ژنتیکی، به دلیل به خطرانداختن جان یا سلامتی فرد و نسلهای آینده، جایز نیست.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
دریافت: 1402/12/21 | پذیرش: 1403/4/18