دوره 19، شماره 60 - ( 1-1404 )
جلد 19 شماره 60 صفحات 1030-1013 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ommi A. Ethical Governance and Biolegal Rights in Artificial Intelligence:
Analysis of the Three-Level Model of Trust, Trustworthiness and Consent. MLJ 2025; 19 (60) :1013-1030
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-2025-fa.html
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-2025-fa.html
امی احمد. حکمرانی اخلاقی و حقوقی دادههای زیستی در هوش مصنوعی سلامت:
تحلیل مدل سهسطحی اعتماد، امانت و رضایت. مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی. 1404; 19 (60) :1013-1030
گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده:
زمینه و هدف: تحول بیسابقه فناوری هوش مصنوعی در پزشکی و ژنومیک، مفهوم «داده زیستی» را از ماده فنی به محور فلسفه اخلاق و حقوق تبدیل کرده است. در این میان، ضرورت بازتعریف رابطه انسان، داده و قانون، از دیدگاه اخلاق زیستفناورانه و فقه اسلامی آشکار است. پژوهش حاضر با هدف تبیین چهارچوب سهسطحی «اعتماد، امانت و رضایت» و بررسی رعایت این اصول در نظام سلامت ایران انجام شده است.
روش: این پژوهش بر پایه روش تحلیلی ـ تطبیقی انجام شده است. دادهها در سه حوزه فلسفه اخلاق، فقه اسلامی و حقوق بینالملل گردآوری و با یکدیگر مقایسه شدند. تحلیلها به صورت کیفی، در سطوح نظری و مقرراتی، انجام گرفت و الگوی ملی اخلاق داده از دل مقایسه نظام ایران، اتحادیه اروپا و جهان عرب استخراج شد.
ملاحظات اخلاقی: در پژوهش حاضر جنبههای اخلاقی، شامل اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: نتایج نشان داد اصول اعتماد، امانت و رضایت بنیانهای همپوشان میان فقه اسلامی، فلسفه اطلاعات و مقررات بینالمللی حفاظت از دادهاند. اعتماد، پایه پاسخگویی و شفافیت است؛ امانت، بیانگر مسئولیت اخلاقی در حفظ کرامت انسانی و رضایت، محور مشروعیت حقوقی تصرف در دادهها. همچنین قانون سلامت دیجیتال ایران نخستین چهارچوبی است که این سه اصل را در قالب مقررههای ملی تلفیق کرده است.
نتیجهگیری: اخلاق داده نه در قالب مالکیت فناورانه، بلکه در قالب امانت انسانی معنا مییابد. مدل سهسطحی این مقاله میتواند راهنمای سیاستگذاری برای صیانت از کرامت داده و تقویت اعتماد عمومی در نظام سلامت ایرانی و بینالمللی باشد.
روش: این پژوهش بر پایه روش تحلیلی ـ تطبیقی انجام شده است. دادهها در سه حوزه فلسفه اخلاق، فقه اسلامی و حقوق بینالملل گردآوری و با یکدیگر مقایسه شدند. تحلیلها به صورت کیفی، در سطوح نظری و مقرراتی، انجام گرفت و الگوی ملی اخلاق داده از دل مقایسه نظام ایران، اتحادیه اروپا و جهان عرب استخراج شد.
ملاحظات اخلاقی: در پژوهش حاضر جنبههای اخلاقی، شامل اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: نتایج نشان داد اصول اعتماد، امانت و رضایت بنیانهای همپوشان میان فقه اسلامی، فلسفه اطلاعات و مقررات بینالمللی حفاظت از دادهاند. اعتماد، پایه پاسخگویی و شفافیت است؛ امانت، بیانگر مسئولیت اخلاقی در حفظ کرامت انسانی و رضایت، محور مشروعیت حقوقی تصرف در دادهها. همچنین قانون سلامت دیجیتال ایران نخستین چهارچوبی است که این سه اصل را در قالب مقررههای ملی تلفیق کرده است.
نتیجهگیری: اخلاق داده نه در قالب مالکیت فناورانه، بلکه در قالب امانت انسانی معنا مییابد. مدل سهسطحی این مقاله میتواند راهنمای سیاستگذاری برای صیانت از کرامت داده و تقویت اعتماد عمومی در نظام سلامت ایرانی و بینالمللی باشد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: 1404/2/22 | پذیرش: 1404/9/10
دریافت: 1404/2/22 | پذیرش: 1404/9/10
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
