دوره 20، شماره 61 - ( 1-1405 )
جلد 20 شماره 61 صفحات 635-619 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Habibi Tabar M, Niknezhad J, Esmaeili M. Sexual Health Rights in Iran and International Instruments. MLJ 2026; 20 (61) :619-635
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-2026-fa.html
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-2026-fa.html
حبیبیتبار مهدی، نیکنژاد جواد، اسماعیلی مهدی. حقوق سلامت جنسی در ایران و اسناد بینالمللی. مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی. 1405; 20 (61) :619-635
1- دانشجوی دوره دکتری حقوق خصوصی، واحد آیتا... آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.،
2- دانشیار گروه حقوق خصوصی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3- دانشیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.،
2- دانشیار گروه حقوق خصوصی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3- دانشیار گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.،
چکیده:
زمینه و هدف: حقوق سلامت جنسی به عنوان بخشی از حقوق بشر و از مؤلفههای اصلی سلامت عمومی، در دهههای اخیر در اسناد بینالمللی بهویژه در اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸ م.)، میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (۱۹۶۶ م.)، کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان (۱۹۷۹ م.)، برنامه اقدام قاهره (۱۹۹۴ م.) و دستورکار توسعه پایدار ۲۰۳۰ مورد توجه ویژه قرار گرفته است. این اسناد با تأکید بر آزادی جنسی، برابری جنسیتی و حق تصمیمگیری فردی در حوزه باروری، درصدد تضمین سلامت و کرامت انسانیاند. با این حال، در جمهوری اسلامی ایران، مفهوم سلامت جنسی بر مبنای آموزههای اسلامی و ارزشهای فرهنگی تعریف میشود و پیوندی وثیق با اخلاق، خانواده و مسئولیت اجتماعی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی مبانی ارزشی و سازوکارهای اجرایی سلامت جنسی در اسناد بینالمللی و نظام حقوقی ایران انجام شده است.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادیـنظری و از نظر ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی است. دادهها و اطلاعات مورد نیاز به روش کتابخانهای و از طریق فیشبرداری از اسناد بینالمللی، قوانین موضوعه ایران، منابع فقهی و متون حقوقی مرتبط جمعآوری شده و سپس با رویکردی تطبیقی مورد واکاوی و تحلیل قرار گرفتهاند.
ملاحظات اخلاقی: در انجام این پژوهش، اصول اخلاق علمی در نگارش، امانتداری در ارجاع به منابع، اصالت متن و عدم سرقت ادبی به طور کامل رعایت شده است.
یافتهها: بررسیها نشان میدهد که اسناد بینالمللی بر پایه اومانیسم، فردگرایی مطلق و لیبرالیسم بنا شده و سلامت جنسی را در قالب آزادیهای فردی بدون محدودیتهای مذهبی تعریف میکنند؛ در حالی که نظام حقوقی ایران بر پایه خدامحوری، اصالت خانواده و ضوابط شرعی، سلامت جنسی را در چارچوب علقه زوجیت و تعهدات اخلاقی مشروع میداند. از این رو، تعارضات بنیادینی در مفاهیمی چون برابری جنسیتی، سقط جنین و الگوهای رفتاری خارج از خانواده میان این دو دیدگاه وجود دارد.
نتیجهگیری: هرچند هر دو نظام بر اهمیت سلامت و کرامت انسان تأکید دارند، اما تفاوت در مبانی معرفتشناختی و ارزشهای فرهنگی، مانع از پذیرش بیقید و شرط اسناد جهانی در حوزه سلامت جنسی در ایران میشود. پذیرش این اسناد بدون بومیسازی، چالشهای حقوقی و اجتماعی جدی به همراه دارد؛ بنابراین بازتعریف مفاهیم جهانی سلامت جنسی در پرتو مبانی اسلامی و تدوین اسناد بومی جهت پاسخگویی به نیازهای جامعه ضرورت دارد.
روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، بنیادیـنظری و از نظر ماهیت، توصیفی ـ تحلیلی است. دادهها و اطلاعات مورد نیاز به روش کتابخانهای و از طریق فیشبرداری از اسناد بینالمللی، قوانین موضوعه ایران، منابع فقهی و متون حقوقی مرتبط جمعآوری شده و سپس با رویکردی تطبیقی مورد واکاوی و تحلیل قرار گرفتهاند.
ملاحظات اخلاقی: در انجام این پژوهش، اصول اخلاق علمی در نگارش، امانتداری در ارجاع به منابع، اصالت متن و عدم سرقت ادبی به طور کامل رعایت شده است.
یافتهها: بررسیها نشان میدهد که اسناد بینالمللی بر پایه اومانیسم، فردگرایی مطلق و لیبرالیسم بنا شده و سلامت جنسی را در قالب آزادیهای فردی بدون محدودیتهای مذهبی تعریف میکنند؛ در حالی که نظام حقوقی ایران بر پایه خدامحوری، اصالت خانواده و ضوابط شرعی، سلامت جنسی را در چارچوب علقه زوجیت و تعهدات اخلاقی مشروع میداند. از این رو، تعارضات بنیادینی در مفاهیمی چون برابری جنسیتی، سقط جنین و الگوهای رفتاری خارج از خانواده میان این دو دیدگاه وجود دارد.
نتیجهگیری: هرچند هر دو نظام بر اهمیت سلامت و کرامت انسان تأکید دارند، اما تفاوت در مبانی معرفتشناختی و ارزشهای فرهنگی، مانع از پذیرش بیقید و شرط اسناد جهانی در حوزه سلامت جنسی در ایران میشود. پذیرش این اسناد بدون بومیسازی، چالشهای حقوقی و اجتماعی جدی به همراه دارد؛ بنابراین بازتعریف مفاهیم جهانی سلامت جنسی در پرتو مبانی اسلامی و تدوین اسناد بومی جهت پاسخگویی به نیازهای جامعه ضرورت دارد.
نوع مطالعه: مروری |
دریافت: 1404/8/28 | پذیرش: 1405/2/21
دریافت: 1404/8/28 | پذیرش: 1405/2/21
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
