دوره 20، شماره 61 - ( 1-1405 )
جلد 20 شماره 61 صفحات 158-141 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Omidi M, Jafari M H, Bakhtjoo R. State Civil Liability in Relation to the COVID-19 Pandemic in Light of Judicial Decisions. MLJ 2026; 20 (61) :141-158
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-1639-fa.html
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-1639-fa.html
امیدی مهدی، جعفری محمدحسین، بختجو روحالله. مسئولیت مدنی دولت در بیماری واگیردار کووید-19 در پرتو آرای قضایی. مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی. 1405; 20 (61) :141-158
مهدی امیدی1 
، محمدحسین جعفری*2 
، روحالله بختجو3
، محمدحسین جعفری*2 ، روحالله بختجو3
1- گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.،
2- گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
3- گروه حقوق، واحد تفت، دانشگاه آزاد اسلامی، تفت، ایران.،
2- گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
3- گروه حقوق، واحد تفت، دانشگاه آزاد اسلامی، تفت، ایران.،
چکیده:
زمینه و هدف: انسان، یعنی سلامت و حیات را از انسان سلب مینمایند و این قابلیت را دارند از یک منطقه شروع و به یکباره جهان را در بر بگیرند. شیوع بیماریهای واگیردار خسارات زیادی به دنبال دارد. کشور ایران از گذشته تاکنون شاهد شیوع بیماریهای واگیردار مختلفی بوده که آسیبهای جانی و مالی بسیاری را به مردم وارد نموده است. دولت به موجب مسئولیت مدنی که در برابر شهروندان دارد میبایست زندگی را تا حد ممکن با دوران قبل از شیوع ویروس برابر کند، شیوع بیماری کووید-19 به عنوان یک یک بیماری واگیردار و بحران جهانی، چالشهای متعددی را در حوزههای مختلف، از جمله حقوق و مسئولیت مدنی دولتها ایجاد کرده است.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکردی تطبیقی، مبانی نظری (سنتی و نوین)، مستندات قانونی (قانون اساسی و قوانین مدیریت بحران) و رویه قضایی ملی و بینالمللی را در زمینه مسئولیت مدنی دولت در قبال خسارات پاندومی کووید-۱۹ واکاوی میکند.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: تحلیلها نشان میدهد که نظریههای سنتی «تقصیر» و «خطر» به دلیل دشواری اثبات رابطه علیت و ماهیت طبیعی ویروس، برای جبران خسارات جمعی پاندومی ناکارآمدند. در مقابل، نظریههای نوین، مانند «دولت مسئول» و «همبستگی اجتماعی» که بر تکالیف مثبت دولت، اصل لاضرر و ضمان بیتالمال استوارند، مبنایی منصفانهتر برای مسئولیتپذیری ارائه میدهند. همچنین رویه قضایی ایران و جهان نشاندهنده گذار از مسئولیت مبتنی بر تقصیر فردی به سمت مسئولیت سیستماتیک و جبران خسارت از محل بودجه عمومی است.
نتیجهگیری: در نهایت، مقاله نتیجه میگیرد که مبنای صحیح و عادلانه برای مسئولیت دولت در حوادث قهری و پاندومیک، «نظریه دولت مسئول» است؛ نظریهای که مسئولیت را نه بر پایه تقصیر، بلکه بر عهدهداری دولت در حفظ جان و مال شهروندان و توزیع عادلانه هزینهها استوار میسازد. برای اجرای عملی این اصل، پیشنهاد میشود قوانین خاصی برای تعیین سقف جبران خسارت تدوین شده و «صندوق ملی جبران خسارات پاندومیک» از محل درآمدهای عمومی تأسیس گردد تا مکانیزمی سریع و عادلانه برای جبران زیاندیدگان فراهم شود.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکردی تطبیقی، مبانی نظری (سنتی و نوین)، مستندات قانونی (قانون اساسی و قوانین مدیریت بحران) و رویه قضایی ملی و بینالمللی را در زمینه مسئولیت مدنی دولت در قبال خسارات پاندومی کووید-۱۹ واکاوی میکند.
ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.
یافتهها: تحلیلها نشان میدهد که نظریههای سنتی «تقصیر» و «خطر» به دلیل دشواری اثبات رابطه علیت و ماهیت طبیعی ویروس، برای جبران خسارات جمعی پاندومی ناکارآمدند. در مقابل، نظریههای نوین، مانند «دولت مسئول» و «همبستگی اجتماعی» که بر تکالیف مثبت دولت، اصل لاضرر و ضمان بیتالمال استوارند، مبنایی منصفانهتر برای مسئولیتپذیری ارائه میدهند. همچنین رویه قضایی ایران و جهان نشاندهنده گذار از مسئولیت مبتنی بر تقصیر فردی به سمت مسئولیت سیستماتیک و جبران خسارت از محل بودجه عمومی است.
نتیجهگیری: در نهایت، مقاله نتیجه میگیرد که مبنای صحیح و عادلانه برای مسئولیت دولت در حوادث قهری و پاندومیک، «نظریه دولت مسئول» است؛ نظریهای که مسئولیت را نه بر پایه تقصیر، بلکه بر عهدهداری دولت در حفظ جان و مال شهروندان و توزیع عادلانه هزینهها استوار میسازد. برای اجرای عملی این اصل، پیشنهاد میشود قوانین خاصی برای تعیین سقف جبران خسارت تدوین شده و «صندوق ملی جبران خسارات پاندومیک» از محل درآمدهای عمومی تأسیس گردد تا مکانیزمی سریع و عادلانه برای جبران زیاندیدگان فراهم شود.
واژههای کلیدی: مسئولیت مدنی دولت، بیماری کووید-19، مسئولیت دولت در رویه قضایی، نظریه دولت متعارف و مسئول
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: 1402/1/27 | پذیرش: 1402/12/9
دریافت: 1402/1/27 | پذیرش: 1402/12/9
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
