دوره 19، شماره 60 - ( 1-1404 )
جلد 19 شماره 60 صفحات 999-983 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shakeri H R, Esmaeili M, Nabipour M. Legal Jurisprudential Challenges of Treating Offenders After Execution of Punishment (Criticism of Section 445 of the Islamic Penal Act). MLJ 2025; 19 (60) :983-999
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-1936-fa.html
URL: http://ijmedicallaw.ir/article-1-1936-fa.html
شاکری حمیدرضا، اسماعیلی مهدی، نبیپور محمد. چالشهای فقهی حقوقی مداوای مجرم پس از اجرای مجازات
(نقد ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی). مجله علمی پژوهشی حقوق پزشکی. 1404; 19 (60) :983-999
حمیدرضا شاکری*1 
، مهدی اسماعیلی2 ، محمد نبیپور3
، مهدی اسماعیلی2 ، محمد نبیپور3
1- گروه حقوق، واحد آیتا... آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.
2- گروه حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.،
3- گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه غیر انتقاعی شمال، آمل، ایران.،
2- گروه حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.،
3- گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه غیر انتقاعی شمال، آمل، ایران.،
چکیده:
زمینه و هدف: امروزه پیشرفت علم پزشکی شرایطی را فراهم آورده است که میتوان با بیحسکردن کسی که محکوم به حد، تعزیر و قصاص است، هنگام اجرای مجازات احساس درد نکند. ماده 445 قانون مجازت اسلامی، از جمله مواد قانونی مرتبط با موضوع است. در همین راستا، تحقیق حاضر، با عنوان «چالشهای فقهی حقوقی مداوای مجرم پس از اجرای مجازات (نقد ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی)» به بحث و بررسی در این زمینه میپردازد.
روش: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی ـ تحلیلی است و روش جمعآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بیطرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافتهها: مسأله بیحس و بیهوشکردن جانی یا عضوی از اعضای او در مجازات، از مسائلی است که فقها در حکم آن اختلاف نظر دارند، برخی از فقها اصل را بر جواز بیحسی قرار داده و قائل به اجرای مجازات جانی با بیحسکردن اعضای او میباشند. بعضی دیگر معتقد به عدم جواز بیحسی هستند. در این راستا، نقد ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی که به موارد مربوط به مداوای مجرم پس از اجرای مجازات میپردازد، ضرورت پیدا میکند تا بتوان نقاط ضعف و مشکلات موجود در این قانون را شناسایی و برطرف ساخت. علاوه بر آن، این بررسی به فهم بهتر تعامل بین مبانی فقهی و قواعد حقوقی در زمینه اصول اصلاح و تأدیب مجرم کمک میکند و لزوم بازنگری و اصلاح قوانین جاری را مشخص میسازد.
نتیجهگیری: در جرائم مشمول حدود و تعزیرات، دردناکبودن کیفر به مقدار متعارف آن، شرطی لازم بوده و بیحسکردن جانی هنگام اجرای کیفر به گونهای که درد را احساس نکند، جایز نیست. در باب قصاص نیز در صورتی که جانی جرم را با بیحسکردن مجنیعلیه واقع ساخته، اجرای مجازات او نیز با بیحسی جایز است و در مواردی که بدون بیحسکردن مجنیعلیه به انجام جنایت اقدام کرده باشد، قول به عدم جواز بیحسکردن جانی یا عضوی از او هنگام کیفر ترجیج مییابد، لذا نظر به اشتراط تحمل درد از سوی مجرم، مناسبتر این است که ماده 445 قانون مجازات اسلامی، متناسب با ماده 444 همان قانون، با برشماری بیهوشکردن یا بیحسکردن عضو مجرم به عنوان حق مجنیعلیه، مورد بازنگری قرار گیرد.
روش: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی ـ تحلیلی است و روش جمعآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است.
ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بیطرفی و اصالت اثر رعایت شده است.
یافتهها: مسأله بیحس و بیهوشکردن جانی یا عضوی از اعضای او در مجازات، از مسائلی است که فقها در حکم آن اختلاف نظر دارند، برخی از فقها اصل را بر جواز بیحسی قرار داده و قائل به اجرای مجازات جانی با بیحسکردن اعضای او میباشند. بعضی دیگر معتقد به عدم جواز بیحسی هستند. در این راستا، نقد ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی که به موارد مربوط به مداوای مجرم پس از اجرای مجازات میپردازد، ضرورت پیدا میکند تا بتوان نقاط ضعف و مشکلات موجود در این قانون را شناسایی و برطرف ساخت. علاوه بر آن، این بررسی به فهم بهتر تعامل بین مبانی فقهی و قواعد حقوقی در زمینه اصول اصلاح و تأدیب مجرم کمک میکند و لزوم بازنگری و اصلاح قوانین جاری را مشخص میسازد.
نتیجهگیری: در جرائم مشمول حدود و تعزیرات، دردناکبودن کیفر به مقدار متعارف آن، شرطی لازم بوده و بیحسکردن جانی هنگام اجرای کیفر به گونهای که درد را احساس نکند، جایز نیست. در باب قصاص نیز در صورتی که جانی جرم را با بیحسکردن مجنیعلیه واقع ساخته، اجرای مجازات او نیز با بیحسی جایز است و در مواردی که بدون بیحسکردن مجنیعلیه به انجام جنایت اقدام کرده باشد، قول به عدم جواز بیحسکردن جانی یا عضوی از او هنگام کیفر ترجیج مییابد، لذا نظر به اشتراط تحمل درد از سوی مجرم، مناسبتر این است که ماده 445 قانون مجازات اسلامی، متناسب با ماده 444 همان قانون، با برشماری بیهوشکردن یا بیحسکردن عضو مجرم به عنوان حق مجنیعلیه، مورد بازنگری قرار گیرد.
نوع مطالعه: پژوهشي |
دریافت: 1403/12/21 | پذیرش: 1404/2/30
دریافت: 1403/12/21 | پذیرش: 1404/2/30
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
